hvala, hvala , hvala!

Da nastavim, iako još nisam spasio ažurne podatke.
Zato mi ne zamerite što ću kasnije morati da vršim dopune i ispravke.
----------------

SKRAĆENI PREGLED BOMBARDOVANJA - BOSNA I HERCEGOVINA, HRVATSKA, SLOVENIJA

Postoje bar dva problema zbog kojih nije moguće precizno razvrstati bombardovanja ciljeva na teritorijama Bosne i Hercegovine i Hrvatske.

Prvi problem je kako razvrstati 18 napada na ciljeve u Brodu.
Za saveznike su Bosanski i Slavonski brod bili samo "Brod". Istini za volju, možda je moguće razvrstati neke napade uz koje piše "Brod/North" ili "Brod/South". Samo tri napada mogu da se sigurnije lociraju. To su napadi na rafineriju nafte, koja je, koliko se sećam, u Bosanskom Brodu.

Drugi problem je nesaglasnost podataka koje navode različiti izvori.
Na primer, na sajtu 461. BG piše da im je 02.04.44. cilj bio "Bihac Marshalling Yard". Taj podatak potvrđuje i Hronologija.
Međutim, prema Davis-ovim tabelama 02.04.44. jedini cilj na teritoriji BiH bio je aerodrom u Mostaru.
Cilj najbliži Bihaću, koji navodi Davis, bio Sinac, kod Otočca, a to je Hrvatska. Prema njegovim podacima, napad na "Sinac Marshalling Yard" je izvelo 35 aviona, od kojih su 2 izgubljena. Bacili su 64,2 tone bombi.

Pazite sad.
I 461. BG navodi da je napala "Bihac Marshalling Yard" sa 35 aviona i da je 2 izgubila. Samo se neznatno razlikuje podatak o količini bombi.

Objašnjavaju i da su izgubili dva aviona tako što su se sudarili dok su posade posmatrale da li njihove prve bombe pogađaju cilj. Stvarno su im to bile prve bombe, jer je to bila prva borbena misija 461. BG.
Neiskustvo je uzlo danak.

Iz ovih razloga smatram da je najbolje da u nastavku iznesem podatke o bombardovanjima sledećim redosledom:
1. Bosna i Hercegovina (bez Bosanskog Broda),
2. Brod (Bosanski i Slavonski),
3. Hrvatska (bez Slavonskog Broda),
4. Slovenija.


Bosna i Hercegovina

Od 08.01.1944. do 05.01.1945., na ciljeve na teritoriji Bosne i Hercegovine saveznički strategijski bombarderi su bacili oko 3.400 tona bombi.
U Misijama je učestvovalo više od 1.385 aviona (341 RAF-ov). Oboreno je 6 američkih i jedan RAF-ov.

Bombardovali su ciljeve na teritoriji 17 gradova/naselja (u zagradi je broj strategijskih/taktičkih napada):
Banja Luka (6/0), Bihać (4/1), Bosanska Gradiška (1/0), Bosanska Krupa (1/0), Bosanski Novi (1/0), Doboj (3/0), Drvar (1/0), Fojnica (1/0), Livno (1/0), Maglaj (0/1), Mostar (3/0), Prijedor (2/1), Rogatica (1/1), Sarajevo (9/1), Travnik (0/1), Višegrad (6/0) i Zenica (2/1).
Dakle, po broju napada prednjači Sarajevo, zatim Banja Luka, Višegrad, Bihać, Mostar itd.

Međutim, broj napada ne daje kompletnu sliku, bez podatka o količini bačenih bombi.
1. Sarajevo - 9 napada, 332 aviona, 1.013 tona bombi. Oborena su 3.
2. Višegrad - 6 napada, 136 aviona, 466 tona bombi.
3. Mostar - 3 napada, 248 aviona, 419 tona bombi. Oborena su 4.
4. Bihać - 4 napada, 103 aviona, 269 tona bombi.
5. Zenica - 2 napada, 153 aviona, 214 tona bombi.

Na teritoriji BiH izvršeno je samo jedno noćno bombardovanje (Sarajevo M/Y, 4.11.1944., jedan avion).
Na zahtev partizanskih jedinica po jednom su bombardovani ciljevi na teritorijama Banja Luke, Bosanske Krupe, Bosanskog Novog, Drvara, Livna, Prijedora i Rogatice, dva puta na teritoriji Višegrada i tri puta na teritoriji Bihaća (Zavalje i Žegar, 29.05.1944., upisani su kao dve misije).

Dostupne su fotografije bombardovanja Banja Luke, Doboja, Livna, Mostara, Sarajeva i Zenice.



SKRAĆENI PREGLED BOMBARDOVANJA - BOSNA I HERCEGOVINA, HRVATSKA, SLOVENIJA
(nastavak)

Slavonski Brod (Hrvatska) i Bosanski Brod (BiH)

Od 02.04.1944. do 04.03.1945., na ciljeve na teritorijama Slavonskog i Bosanskog Broda saveznički strategijski bombarderi su bacili oko 2.726 tona bombi.
U 16 dana bombardovanja učestvovalo je najmanje 1.200 aviona (196 RAF-ovih). Oboreno je 6 američkih i jedan RAF-ov (identičan slučaj kao na celoj teritoriji BiH).

Struktura ciljeva: City - jednom; Hy/Br - dva puta; RR/Br - dva puta; O/R - tri puta; M/Y - 13 puta.
Neka vas ne zbunjuje što je ovde zbir 21, a ne 16. Odgovor je jednostavan. Istog dana bombardovali su više ciljeva.
Na primer, 19.01.1945. ciljevi su bili:
1. Brod - Hy/Br,
2. Brod - RR/Br,
3. Brod/North - M/Y
4. Brod/South - M/Y

Sva tri bombardovanja rafinerije u Bosanskom Brodu izvršila je 205. Grupa RAF-a. To su bili noćni napadi u kojima je učestvovalo ukupno 196 aviona. Bacili su ukupno 477,5 tona bombi.
Ostala bombardovanja izvršile su jedinice 15. AF, kao dnevne misije.

Najjače bombardovanje bilo je 19.01.1945., kada je 410 aviona bacilo 870,9 tona bombi na mostove i železničke instalacije.

Britanci su izgubili jedan avion u napadu na rafineriju 14.07.1944.
(Wellington X; LP502; No 37 Sqn; 2 KIA; 3 ?; Brod, Yugoslavia; Mission to Brod, flak, cr 10 m S of town).
Amerikanci su izgubili jedan avion 21.09.1944. i čak 5 aviona u napadu 19.01.1945.
Jedan od aviona oborenih u napadu 19. januara je B-24G-16-NT, serijski broj 42-78404; "Daisy Mae" iz 723th BS/450th BG (Pilot Robert S. Hogan and the navigator Chester Zubowski bailed out).

Dostupne su fotografije pojedinih bombardovanja, ali i one koje dokazuju da ovo nisu konačni podaci.
Između ostalog, to je jedna fotografija na sajtu www.footnote.com na čijoj poleđini stoji datum 2. jun 44.
Hronologija i Davis ne potvrđuju ovaj datum.
Za sada ostaje nerazjašnjeno da je na fotografiju greškom upisano "jun", a ne "jul". Pogotovo što postoji i fotografija sa datumom 2. Jul.



SKRAĆENI PREGLED BOMBARDOVANJA - BOSNA I HERCEGOVINA, HRVATSKA, SLOVENIJA
(nastavak)


Hrvatska

Mislim da sada dolazi na red deo teksta koji može da izazove polemike.
To mi nije namera, ali podaci koji slede su u veoma velikoj koliziji sa više tvrdnji iznetih u tekstu koji su postavili Khaless (strana 4) i Bili_galeb (strana 6).

Reč je o podacima iz prikaza knjige gospođe Marice Karakaš Obradov "Anglo-američka bombardiranja Hrvatske u Drugom svjetskom ratu", sa podnaslovom "Saveznički zračni napadi na Nezavisnu Državu Hrvatsku 1943.-1945."

Knjigu nisam nabavio ni pročitao. Zato sam možda doveden u zabludu, jer kada se nešto izvuče iz konteksta, može da dobije sasvim drugačiji smisao.
Uz to, prihvatam činjenicu da gospođa Karakaš Obradov, u odnosu na mene, ima jednu značajnu prednost - profesiju istoričara i iskustvo, koje (valjda) ide uz to.
Nasuprot tome, ja imam bar dve mane (za koje je najviše odgovoran pokojni prof. dr Vladimir Vodinelić).
Prva je da me je naučio da jedino sistemno-strukturni pristup daje rezultate u istragama.
Druga je da personalni dokazi najčešće imaju veoma ograničenu vrednost ako nisu potvrđeni kvalitetnim materijalnim dokazima (validnost personalnih dokaza već sam objasnio na primeru ratnog gradonačelnika Nikšića).

U pokušaju da potvrdim navedene podatke nailazim na najmanje dva problema.

Prvi problem mi je da definišem teritoriju o kojoj piše gospođa Karakaš Obradov.
Podnaslov je jasan - reč je o teritoriji NDH.
Međutim, naslov mi nije jasan.
Da li misli na teritoriju današnje Hrvatske i bombardovanja te teritorije u Drugom svetskom ratu ili misli na teritoriju Hrvatske kakva je bila u Drugom svetskom ratu, pa to pojašnjava podnaslovom.

Razlika između tih teritorija nije beznačajna.
Možda knjiga govori o sasvim trećoj teritoriji, koja se dobije kada se saberu teritorije današnje Republike Hrvatske i NDH.
Na takvu pretpostavku navode me okolnosti da pominje:
1. gradove koji su bili na teritoriji NDH, ali nisu na teritoriji današnje Hrvatske i
2. gradove koji nisu bili na teritoriji NDH, a danas su na teritoriji Hrvatske.

Podaci koje iznosim odnose se na teritoriju današnje Republike Hrvatske, bez podataka o Slavonskom Brodu, iz razloga koji sam već obrazložio.


Drugi problem mi je što ne znam o kojim sve napadima govori knjiga.
Podaci koje iznosim odnose se na strategijska bombardovanja.
O taktičkim i svim ostalim dejstvima savezničke avijacije nemam podataka.
Osim ponekog datuma i nekoliko fotografija (npr., raketiranje železničke kompozicije u stanici Banova Jaruga, nemačkih ili ustaških jedinica koje su zatekli u tom trenutku na putevima ili u kasarnama u Bjelovaru, Gospiću, Gračacu, Žumberku, itd.).


1.
Već ovi problemi su dovoljan razlog da ne mogu da potvrdim tačnost rečenice:
"Ne postoji grad u Hrvatskoj koji nije bio izvrgnut anglo-američkom bombardiranju od jeseni 1943. do proljeća 1945."

Na primer, pronašao sam veliki broj izviđačih snimaka Gline iz avgusta 1944. Pronašao sam podatak da su, u povratku sa misija, kod Gline pala čak tri saveznička aviona.
Ali, nigde nisam pronašao podatak da je bombardovano bilo šta u Glini.

Ovo je samo jedan od primera, zbog kojih mogu da potvrdim samo kraj citirane rečenice.
Strategijska bombardovanja današnje teritorije Republike Hrvatske počela su 30.11.1943. (jesen), bombardovanjem rafinerije nafte u Rijeci (ona tada nije pripadala teritoriji NDH, pa zato i u savezničkim statistikama piše "Fiume, Italy").
Poslednje u nizu bilo je bombardovanje železničkih instalacija u Varaždinu, 16.03.1945. (proleće).
To je bio kraj bombardovanja ciljeva na teritoriji Hrvatske, ali i ne i na teritoriji Jugoslavije. Poslednji na teritoriji Jugoslavije bombardovan je železnički most kod Dravograda (Slovenija), 5.04.1945.

Naglašavam da je 30.11.1943. bio početak strategijskih bombardovanja. Naime, najstariji zapis koji sam pronašao je bombardovanje nekog cilja u Dubrovniku, 09.10.43. ("P-38's fly sweep between island of Corfu and Dubrovnik"). Ovo je razvrstano u taktička dejstva, koja su izvodile jedinice 12. AF.


2.
Ne mogu da potvrdim ni tvrdnju o:
"640 savezničkih zračnih napada na hrvatske gradove i mjesta na kopnu i otocima".
Čak i kada napad na svaki cilj brojim kao poseban napad (npr., napad 19.02.1945. na četiri cilja u Puli brojim kao četiri bombardovanja), dobijem zbir od 111.
U 111 uračunavam čak i neuspešni napad na Zagreb 06.12.1944., kada nisu bacili bombe, a izgubili su jedan avion.
Dalje, kada dodam sve što je tada bilo u sastavu NDH i Italije i nešto pronađenih taktičkih dejstava, još uvek sam ispod 200, što je mnogo daleko od 640.

Pomenutih 111 bombardovanja izvršilo je 2.826 aviona (521 RAF-ov), koji su bacili preko 6.813,9 tona bombi. Oboreno je 20 (1 RAF-ov u Puli, 21.02.1945.).
Samo četiri napada su bila noćna:
- Rijeka - 21.01. i 19.07.1944.;
- Zagreb - 16.10.1944.;
- Vinkovci - 17.10.1944.;
- Pula - 03.03.1945.


3.
Ne mogu da potvrdim ni tvrdnju:
"Najteža razaranja pretrpjeli su Slavonski i Bosanski Brod, Zadar, Šibenik, Split i Vinkovci."

Bilo bi logično.
Oba Broda, zbog rafinerije i komunikacija preko Save (5 vrsta ciljeva bombardovano 21 put, sa preko 2.726 tona bombi).
Zadar/Zara, kao važna pomorska luka (4 dana; 2 cilja; 4 bombardovanja; 97 aviona; 206,3 tone bombi).
Šibenik, kao važna pomorska luka (3 dana; 2 cilja; 3 bombardovanja; 51 avion; 128,7 tona bombi).
Split, kao važna pomorska luka (8 dana; 4 cilja; 9 bombardovanja; 124 aviona; 302,2 tone bombi).
Vinkovci, kao važna železnička raskrsnica (5 dana; 1 cilj; 5 bombardovanja; 161 avion/74 RAF-ova; 465 tona bombi).

Ne znam koji je bio kriterijum, ali podaci govore da su još gore prošli:
Pula/Pola (15 dana; 7 ciljeva; 22 bombardovanja; 649 aviona/101 RAF-ov; 1.625,9 tona bombi; 9 oboreno).
Rijeka/Fiume (13 dana; 5 ciljeva; 17 bombardovanja; 589 aviona/277 RAF-ovih; 1465,6 tona bombi).
Zagreb (15 dana; 3 cilja; 20 bombardovanja; 591 avion/69 RAF-ovih; 1,378,8 tona bombi; 7 oboreno).

Inače, najžešći napad na teritoriji Hrvatske bio je 09.01.1944. kada je 107 američkih bombardera bacilo 319,5 tona bombi na luku u Puli.


4.
Dosta taktičkih dejstava upisano je, npr., kao "Dalmatian coast at...". To je dodatni razlog da se ne upuštam u diskusiju o pojedinačnim podacima kao što je: "Split s okolicom napadnut je 71 put".
Što se mene tiče, da još jednom preciziram svoj stav.
Nisu napadani gradovi. Za napad su određivani konkretni ciljevi.
Konkretno, u Splitu:
- P/A: port area, docks, shipping, warehousing, etc. - pet puta;
- M/Y: marshaling yard - dva puta;
- I/A: industrial area, industrial section of city or town - jedan put;
- T/T (City): city area struck to support army operations - jedan put.


5.
Diskutabilna je i izneta tvrdnja po čijem zahtevu su vršeni napadi (bar ovih 111).
U Davis-ovim tabelama napomena "R" stoji samo uz četiri napada:
- 27.05.1944. - Ražanak;
- 29.05.1944. - Knin;
- 03.06.1944. - Omiš i Split.

Izgleda da je sve ostalo bilo po nekim planovima koje su pravili saveznički generali, pa je verovatno njima upućena rečenica:
"Današnjim pravnim rječnikom to se slobodno može nazvati prekomjerno i neselektivno bombardiranje".

6.
Što se tiče žrtava i štete, za svaku je pohvalu ako je u knjizi napravljena kvalitetna analiza sva tri zasebna sistema, čija se vremenska i prostorna dimenzija u jednom periodu poklapala. Naravno, sistemno-strukturni pristup podrazumeva i analizu njihove međusobne interakcije.

Da podsetim šta sam napisao 16. maja 2010. o tri međusobno povezana sistema.
Sistem broj 1 (deo savezničkog vazduhoplovstva) stvoren je sa ciljem da uništi sistem broj 2 (nemačke i kvislinške snage).
Sistem broj 2 i sistem broj 3 (teritorija, sa gradovima, naseljima i ljudima koji ne pripadaju ni prvom ni drugom sistemu) nalaze se istovremeno na istom prostoru. Sistem broj 2 koristi infrastrukturu sistema broj 3.
Zato je neminovno da dejstvo sistema 1 po sistemu 2 ima posledice i po sistem broj 3.

S obzirom da nisam još završio ni analizu "Sistema 1", smatram da ne mogu argumentovano da govorim o dešavanjima u "Sistemu 3". U svakom slučaju, smatram da je svaka civilna žrtva "nepoželjna", a u svakom ratnom sukobu neprijateljski vojnik može da bude samo "poželjna" žrtva.
Nećemo ovoga puta o tome koliko je žrtva sama doprinela da postane žrtva. To ne izučava Vojna istorija, već Viktimologija.

Iz istog razloga ne mogu da diskutujem ni o šteti nanetoj "Sistemu 3".
Ipak, u takvoj diskusiji treba imati u vidu da su ciljevi većinom bili stacionarni objekti. Bili su vlasništvo "Sistema 3", ali ih je za svoje vojne potrebe koristio "Sistem 2".
Čak i kada je bilo reč o pokretnim ciljevima, nije logično očekivati da neko kaže: "Isterajte to iz naselja na čistinu, pa da onda gađamo i ne pravimo drugima štetu".

Primeri napada u neimenovanim naseljenim mestima na voz (26.02.1945.) i nemačku motorizovanu kolonu (01.04.1945.)






7.
I na kraju, da ne budu zanemareni manji gradovi i naselja, evo Davis-ovog spiska strategijskih bombardovanja (abecedno i sa ispravljenim i prevedenim nazivima):
Baškanova, Carevdar, Čakovec, Drniš, Hlebine, Hum, Imotski, Ivanjska, Karlobag, Kistanje, Knin, Korčula (otok), Metković, Omiš, Osijek, Pula, Ražanak, Rijeka, Sinac (Otočac), Sisak, Split, Šibenik, Varaždin, Vinkovci, Voćin, Vukovar, Zadar i Zagreb.

Na taj spisak mogu da dodam samo delimični spisak taktičkih dejstava: Brač (otok), Dubrovnik, Krka (River), Medak (?), Metković, Ploče, Skradin, Susak (?) i Vela Luka.

Po raznim sajtovima postavljene su neke fotografije strateških bombardovanja, a ima i fotografija taktičkih dejstava (Banova Jaruga, Bjelovar, Dubrovnik, Gospić, Gračac, Lošinj, Žumberak).



Zaboravih da napomenem.

Samo u prikazu bombardovanja ciljeva u Hrvatskoj pokušao sam sa računicom da napad na svaki pojedinačni cilj brojim kao jedno bombardovanje.

U svim prethodnim kao jedno bombardovanje računao sam jedan dan u jednom gradu, bez obzira koliko je pojedinačnih ciljeva bilo.
Tako ću da činim i u narednim prikazima.

Smatram da je ovo logičniji princip (bez obzira na okolnost da su pojedine BG mogle da stignu na svoj cilj u nekom gradu u jutarnjim satima, sledeće da dođu do tog grada čak nekoliko sati kasnije, itd.).



SKRAĆENI PREGLED BOMBARDOVANJA - BOSNA I HERCEGOVINA, HRVATSKA, SLOVENIJA
(nastavak)


Slovenija

Strategijska bombardovanja ciljeva na teritoriji Slovenije trajala su od 23. januara 1944. do 05. aprila 1945.
Prvo je bombardovan cilj u Mariboru (A/I), a poslednji železnički most kod Dravograda.
Ujedno, on je bio poslednji cilj za strategijska bombardovanja na teritoriji Jugoslavije.

U 50 dana bombardovanja 1.657 aviona bacilo je preko 3.850 tona bombi na ciljeve u 10 slovenačkih gradova i naselja.
RAF je učestvovao u samo 4 noćna napada (Borovnica - 26.09.1944. i Maribor - 23.01.1944., 01.02.1944. i 21.10.1944.)

Amerikanci su izgubili 21, a Britanci 7 aviona.


Broj dana bombardovanja po gradovima (abecedno):
Borovnica - 4
Celje - 4
Dravograd - 5
Jesenice - 1
Legrad - 1
Lese - 1
Litija - 1
Ljubljana - 4
Maribor - 25
Pragersko - 4

U svim gradovima, osim u Mariboru, u jednom danu bombardovan je jedan cilj.
Čak 11 dana u Mariboru je bombardovano više ciljeva (od 2 do 4).
Ako primenimo princip brojanja 1 cilj = 1 bombardovanje (kao kod Hrvatske), dolazimo do zbira od 42 bombardovanja ciljeva u Mariboru.


Ukupan broj aviona / oborenih / tonaža bačenih bombi:
Borovnica 195 / 0 / 510,2
Celje 34 / 0 / 58,5
Dravograd 136 / 0 / 325,6
Jesenice 25 / 0 / 44,5
Legrad 1 / 0 / 2,2
Lese 1 / 0 / 2,0
Litija 1 / 0 / 1,0
Ljubljana 22 / 0 / 43,8
Maribor 1.205 / 28 / 2.780,3
Pragersko 37 / 0 / 83,0

Po broju aviona i količini bačenih bombi najjači napad bio je na železničke instalacije u Mariboru 07.11.1944. (162 aviona; 3 oborena; 390,2 tona bombi).

Na teritoriji Slovenije nije bilo bombardovanja na zahtev partizanskih jedinica.

Nisam još razjasnio četiri misije o kojima nema drugih podataka osim datuma i mesta izvođenja.

Već 25 bombardovanja ciljeva u Mariboru dovodi ga na prvo mesto na listi, ne samo na teritoriji Slovenije, već na celoj teritoriji Jugoslavije.

Pronađene su fotografije o strateškim bombardovanjima Borovnice, Dravograda, Maribora i Pragerskog i fotografije taktičkih napada na ciljeve u Postojni i Svetom vidu kod Cerknice.

* * *
Kraj pregleda po republikama.



MALO ZANIMLJIVE STATISTIKE

Pronađeno je 190 datuma napada na ciljeve na teritoriji Jugoslavije.
Statistika je zasnovana samo na podacima o strategijskim bombardovanjima.
Nisu uračunate misije upisane kao "Danube". To su noćne misije miniranja Dunava, koje je izvršavala 205. RAF-ova grupa.
U statistiku su uračunati podaci o 16 datuma upisanih kao "Misc., Yu." i podaci o još 14 lokacija, koje, samo na osnovu imena, ne mogu da razvrstam po republikama.

Dakle, brojke koje slede su minimalne.


Broj napadnutih lokacija u jedom danu:
- 91 put je napadnuta po jedna lokacija;
- 45 puta po 2 lokacije;
- 18 puta po 3;
- 15 puta po 4;
- 7 puta po 5;
- 7 puta po 6;
- 3 puta po 7.

Po broju napadnutih lokacija u jednom danu izdvajaju se datumi:
- 18.11.44. - 8 lokacija (Novi Pazar, Novska, Priboj, Prijepolje, Sarajevo, Sjenica, Višegrad i Zidani Most;
- 07.11.44. - najmanje 9 lokacija (Maribor, Mitrovica, Novi Pazar, Podgorica, Prijepolje, Raška, Sarajevo, Sjenica i nepoznat broj drugih ciljeva formulisanih kao "Misc., Yu");
- 29.05.44. - 10 lokacija (Banja Luka, Bos Krupa, Bos Novi, Drvar, Knin, Livno, Podgorica, Prijedor, Zavalje i Žegar).
Rekord drži 21.11.44., kada je u jednom danu napadnuto 13 lokacija.


Međutim, najveći broj aviona nije se pojavio na nebu Jugoslavije 21., već 7. novembra 1944.
Na taj dan, na ciljeve na teritoriji Jugoslavije više od 440 bombardera bacilo je preko 1.159 tona bombi. Ovi podaci su nepotpuni, jer nema brojki koliko je aviona toga dana napalo ciljeve u Raškoj i Podgorici.

Na drugom mestu je 19.01.45. sa 411 aviona i 873 tone bombi. Od toga samo jedan u napadu na cilj u Zagrebu, a ostali u napadu na Brod.


Taj napad na Brod je bio i najjači pojedinačni napad na jedan cilj.
Istovremeno, on je na prvom mestu po broju izgubljenih aviona u jednom danu (5 aviona).
Tačnije, deli prvo mesto sa 13. februarom 1945. I na taj dan su saveznici izgubili 5 aviona, ali u dva različita napada (3 nad Mariborom i 2 nad Pulom).

Posmatrano po mesecima, najintenzivnija dejstva savezničke strategijske avijacije bila su u septembru 1944. (1.894 aviona, 4.877 tona bombi).
Slede novembar 1944. (1.481 avion, 4.005 tona bombi) i februar 1945. (1.050 aviona, 2.379 tona bombi).

Ali, ovo nisu meseci sa najvećim savezničkim gubicima.
Najviše aviona u jednom mesecu izgubili su u aprilu 1944. (17 aviona). Tek posle toga dolaze novembar 1944. (14 aviona) i februar 1945. (12 aviona).
Izgleda da je samo mart 1945. prošao bez gubitaka.
Izgubili su i najmanje 7 aviona tokom neborbenih misija na teritoriji Jugoslavije.


Noćni napadi su sigurno bili najstrašniji za one koji su se zatekli blizu cilja. Noćne napade je izvodila isključivo 205. grupa RAF-a.

Grad - cilj - broj napada
Borovnica - RR/Via - 1
Brod - O/R - 3
Kraljevo - M/Y - 1
Maribor - A/I - 2
Maribor - M/Y - 1
Niš - M/Y - 1
Niš - Loco/Wks - 1
Novska - M/Y - 2
Pragersko - M/Y - 1
Pula - P/A - 1
Rijeka - Torpedo/P - 1
Rijeka - O/R - 1
Sarajevo - M/Y - 1
Smederevo - O/R - 1
Vinkovci - M/Y - 1
Zadar - P/A - 1
Zagreb - M/Y - 1


I da statistiku završim podacima o jednoj kategoriji napada, čiji značaj mnogi žele da preuveličaju. Među njima nisu retki ni profesionalni istoričari.
Jedni to rade u želji da dokažu da su za žrtve i razaranja najodgovorniji partizani.
Drugi žele da dokažu da su se i četnici trudili i bili na pravoj strani.
Treći ne sagledavaju celinu sistema i samo se povode za prvima ili drugima, itd.

Reč je o napadima svrstanim u kategoriju "R: city-area bombing requested by friendly ground forces or partisans".

Davis je u svojim tabelama u ovu kategoriju razvrstao samo 31 napad.
To je manje od 1% od svih napada savezničke strategijske avijacije na ciljeve na teritoriji Jugoslavije.

U strukturi ciljeva dominira "T/T: tactical targets, usually frontline enemy troops" (23 puta).
Dva puta je upisano "T/T (City): city area struck to support army operations".
Četiri puta je upisano "City". S obzirom da u legendi tabela ne postoji objašnjenje, pretpostavljam da je greška u unosu i da treba da piše "T/T (City)".
Po jednom je upisano "A/F: all airfields, seaplane bases, airdromes, landing strips, etc." i "P/A: port area, docks, shipping, warehousing, etc."

Napomena "R" ne stoji ni uz jedan napad na ostale ciljeve.
Dakle, mostovi, pruge, rafinerije i drugi industrijski kompleksi itd., rušeni su po nekim savezničkim planovima, a ne na nečiji zahtev.

Bez obzira koliko je ko poslao saveznicima telegrama sa spiskom želja, oni su ih ispunili na sledeći način:
- četiri puta - Podgorica;
- tri puta - Mitrovica;
- po dva puta - Novi Pazar, Prijepolje, Sjenica i Višegrad;
- po jedan put - Banja Luka, Bihać, Bosanska Krupa, Bosanski Novi, Drvar, Knin, Livno, Omiš, Peć, Prijedor, Ražanak, Rogatica, Split, Užice, Zavalje i Žegar.


* * * * *
Što se mene tiče, ovo bi bio kraj opšteg izlaganja o savezničkim strategijskim bombardovanjima ciljeva na teritoriji Jugoslavije u WWII.

Već sam više puta naglašavao da su podaci nekompletni i ponekad kontradiktorni.
Zato ću u narednom periodu slobodno vreme više da koristim za traganje za novim podacima. Pre svega, u traganju za kompletnim listama misija jedinica koje su bile u sastavu strategijskih i taktičkih delova MAAF-a.

Svaka pomoć u tome dobro bi mi došla. Pa, ako nešto saznate, makar i slučajno naletite na neki podatak, slobodno objavite.

Naravno, veoma rado ću, kao i do sada, da odgovorim na svako pitanje koje postave članovi Foruma.
I bez novih podataka imam dosta činjenica i fotografija o bombardovanjima lokacija o kojima još nismo diskutovali.


cxfan je već pitao za Maribor.
Zaslužuje da dobije još kompletniji odgovor. I to preko reda.
Uostalom, posle skraćenih pregleda po republikama nema mnogo svrhe da se držim takvog redosleda i po gradovima.

padobranac75 ::@easy

Iako je na redu tek slovo Č (ačak), evo za tebe preko reda (idem abecednim redom, gde je V pri kraju).

Imam jednu lošu i jednu dobru vest.

Loša (samo za tebe): Neće biti priče o Vršcu, jer nisam našao ni jedan podatak.

Dobra (za tebe i za sve ostale): Izgleda da Vršac nije bombardovan u II sv. ratu.

Saveznici nisu u Vojvodini bombardovali ništa istočnije od Alibunara i Ilandže.
Možda je nešto i bilo, ali po značaju nije zavređivalo pažnju autora dva osnovna dokumenta koja citiram.
Za Ruse ne znam. Neko ih je pomenuo na početku teme.

Vršac se pojavljuje u nekim tekstovima, koji pominju zahtev Draže Mihailovića da saveznici bombarduju put Pančevo - Vršac.
Ne znam da li je formulacija preuzeta verodostojno iz originalnog dokumenta, ali zaslužuje komentar.

Put se bombarduje na mestima na kojima vojne motorizovane kolone ne mogu da zaobiđu oštećenje. Inače, nema svrhe. Pokušaj da između Pančeva i Vršca nađeš bar jedno takvo mesto.

Nešto je trulo i ako je zahtev u originalu glasio: "nemačke kolone na putu ...".
Ako neka jedinica patrolira i uoči nemačku kolonu na putu, bombardovaće je i bez Dražinog ili bilo čijeg zahteva.

Ima smisla njegov zahtev da se bombarduju železničke stanice Perković i Slivno, jer su na njima veliki nemački magacini, puni ratnog materijala.
Bez obzira na to koliko dugo je putovala informacija relacijom: Draža - komanda jugoslovenske vojske u Kairu - saveznici, magacini su bili tu i kada su stigli avioni.
Da li bi i nemačka motorizovana kolona još uvek bila negde između Pančeva i Vršca?

Ne, Vršac nije bombardovan čak nisam čuo ni izveštaje da je nadletan avionima. Hvala Bogu na tome.
Jedan od razloga je što je glavna ruta, po mom mišljenju bila savsko.Dunavsko-Moravski koridor... iliti moderni "Koridor 10" koji se ubismo da sagradimo.
Pravac Pančevo-Vršac-Temišvar niej imao nikakvu ulogu sve do 1944 u leto kada Rusi dolaze na granice Rumunije i kada nemci počinju da se povlače, ali su redovno bili pod napadima ruskih šturmovika i srednjih bombardera tako da nije bilo potrebe za strategijskom bombardovanjem.

Štaviše niej bilo većih borbi u Vojvodini sem Sremskog fronta i Drave dok su drugi gradovi uglavnom napuštani ili bez borbi ili uz samoubilačku odbranu lokalnih nemaca iz redova SS.

@Khaless

Rusi su već pominjani, ali niko da postavi nešto konkretnije o dejstvima njihove avijacije.

Naravno, oni nisu išli do Maribora, Pule, Rijeke... Sigurno nisu imali ni planove ni mogućnosti za strategijska bombardovanja, kao zapadni saveznici.
Ali, u istočnom delu Jugoslavije sigurno je bilo dosta njihovih taktičkih dejstava.

* * *

Kao što sam obećao cxfan-u, evo kompletnijeg odgovora o Mariboru.
Zbog velikog broja bombardovanja i tekst je poduži.
Mnogo je i fotografija. Bilo bi dobro da ih postavim na mestu na kojem ilustruju tekst.
Biće to komplikovano, pa ću da ih postavim u dodatku (moraću čak iz tri puta, ako ne izbacim neke i svedem na najviše 20).


MARIBOR

Napisao sam da su ciljevi u Mariboru bombardovani 25 puta (dana). Podatak je zasnovan na Davis-ovim tabelama.
Naknadno sam pronašao još dva datuma, koje pominju drugi izvori. Hronologija pominje 7. januar 1944., a dve bombarderske grupe na spiskovima misija navode 9. mart 1945.
To znači da je, najverovatnije, bilo 27 dana bombardovanja.

Ostaje isti podatak da je 11 dana u Mariboru bombardovano više ciljeva istovremeno (od 2 do 4).
To znači da se po principu brojanja 1 cilj = 1 bombardovanje (kao kod Hrvatske), zbir od 42 bombardovanja povećava na 44.

U napadima, koji su počeli 23.01.1944. i, sa prekidima, trajali do 01.04.1945., učestvovala su 1.102 američka i 103 britanska aviona. Oboren je 21 američki i 7 britanskih. Bacili su ukupno oko 2.800 tona bombi.


1.

Prvi u nizu bio je napad 7. januara 1944. Bar tako piše u bazi 2. bombarderske grupe, u kojoj je spisak pilota 34 aviona, čiji je cilj toga dana, na 118. misiji BG, bio u Mariboru.
Šta je bio tačan cilj pojašnjava zapis iz Hronologije borbenih dejstava: "B-17's, with P-38 escort, bomb an aircraft factory at Maribor and a torpedo factory at Fiume".

Nažalost, postoji razlog za sumnju u tačnost ovog podatka. U dosadašnjoj diskusiji o bombardovanjima već smo otkrili jednu grešku u ovoj bazi podataka. U njoj je upisan netačan podatak da su 20.12.1943. bombardovali cilj u Beogradu.


2.

Zato je možda tačan Davis-ov podatak da je prvi bio noćni napad 23. januara 1944., kada je 18 RAF-ovih aviona bacilo 28 tona bombi na cilj označen kao objekti avio-industrije. Nemci su oborili dva aviona.


3 - 4.

Dalje, Davis tvrdi da su isti cilj bombardovali Amerikanci 30. januara (22 aviona, 66 tona bombi) i ponovo Britanci 01. februara (25 aviona, 41 tona bombi, jedan oboren).

Problem je što ove podatke ne potvrđuju Hronologija i liste misija bombarderskih grupa.
Nema ni fotografija sa misija, osim jednog RAF-ovog izviđačkog snimka.

[vidi dodatak: Maribor, 02.02.44. (RAF-ov izviđački snimak)]


5.

Prema Davis-ovim podacima, usledila je višemesečna pauza. Prekinuta je manjim bombardovanjem železničkih instalacija i mostava 13. oktobra 1944. (2 aviona, 4,5 tona bombi).
Nije pronađen podatak iz koje su jedinice bili ti avioni, a bombardovanje ne potvrđuje ni Hronologija.


6.

Sutradan, 14. oktobra, iste ciljeve bombardovala su 54 aviona sa 135 tona razornih i 14 tona zapaljivih bombi. Toga dana Nemci su oborili 4 aviona.
U bombardovanju su učestvovale 98. i 450 BG.

Priložene fotografije pokazuju da se ni podaci sa sajtova bombarderskih grupa ne mogu prihvatiti kao apsolutno tačni. Naime, u spisku misija 450. BG piše da su 14.10.1944. izveli svoju 156. misiju. Na fotografijama, koje su prilagali u okviru zvaničnih izveštaja sa misija, jasno je obeleženo da im je to bila 152. misija.

[vidi dodatak: Maribor, 14.10.44. , 450 BG]


7.

Pod datumom 17.10.1944. Hronologija kao cilj navodi "... railroad bridge at Maribor ...".
Taj dan 455. BG upisuje kao svoju 135. misiju.
Bombardovanje potvrđuju i Davis-ove tabele:
- T/T: 1 avion, 3 tone bombi;
- M/Y (Maribor/Southwest): 17 aviona, 1 oboren, 42 tone bombi;
- RR/Br: 17 aviona, 41,5 tona bombi.


8.

Već sledeći napad na železničke instalacije izvršen je 21. oktobra.
Bila je to noćna misija 205. grupe RAF-a. Napad je izvelo 60 aviona sa 181 tonom bombi. Među njima bili su i avioni iz 31. ili 34. eskadrile SAAF pridodate juna 1944. 205. grupi.


9 - 14.

U novembru 1944. železničke instalacije su bombardovane čak 6 puta.

Davis navodi dva datuma, koje ne potvrđuju drugi izvori:
- 1.11.1944.: 1 avion, 2 tone bombi (9. napad);
- 5.11.1944.: 1 avion, 2,5 tone bombi (10. napad).

Jedanaesti napad (treći novembarski), koji navodi Davis, bio je 6.11.1944. (26 aviona, 1 oboren, 76,5 tona bombi).
Ovaj napad potvrđuje i Hronologija: "... alternate targets of Maribor, marshalling yard ..."

Najjači napad je bio 7. novembra (12. napad), kada su 162 američka bombardera bacila 390 tona bombi. Tri su oborena.
Između ostalih, učestvovale su: 2, 301., 463. i .483. BG.

U Hronologiji o tom danu piše:
"550+ B-17s and B-24s attack Maribor and Alipasin Most, and troop concentrations at Novi Pazar, Sjenica, Prijepolje, and Mitrovica, 124 P-38s strafe troop concentrations at Podgorica and roads and railroads near Raska, between Visegrad-Prijepolje-Sjenica and from Sjenica to Novi Pazar."

Jačinu napada dokumentuju ogromni oblaci dima na nekoliko fotografija, koje je toga dana snimila 301. bombarderska grupa.

[vidi dodatak: Maribor, 07.11.1944., 301. BG]


Posle samo 10 dana, 17. novembra, 30 aviona bacilo je na železničke instalacije 70,2 tona bombi (13. napad). Jedan je oboren.
Ovaj datum su na spiskove svojih misija stavile 455. i 456. BG, a naveden je i u Hronologiji.

Dva dana kasnije, 19. novembra, usledio je 14. napad (6. novembarski).
Hronologija pominje Maribor pod tim datumom (... and Maribor, marshalling yards, plus several scattered targets of opportunity ...), a Davis navodi podatke o 23 aviona i 39,5 tona bombi.


15.

Petnaesti napad bio je 6. decembra 1944., sa 55 aviona i 110,5 tona bombi. Dva su oborena.
Osim Davis-a napad potvrđuje još dva izvora:
- Hronologija ("... attack marshalling yards ... Maribor ...") i
- fotografija sa 144. misije 461. BG, 6. decembra 1944.

[vidi dodatak: Maribor South Marshalling Yard, 06.12.44., 144. misija 461. BG]


16.

Bombardovanje 19. decembra potvrđuje Davis (M/Y, 49 aviona, 1 oboren, 96 tona bombi) i spiskovi misija 465. i 485. BG.
Hronologija ne pominje Maribor pod ovim datumom.


17.

Samo osam dana kasnije, 27. decembra, usledio je napad oko koga su saglasna sva tri citirana izvora.
Davis: Maribor/Main, M/Y, 65 aviona, 160 tona bombi;
Hronologija: "B-17s and B-24s bomb ... and Maribor ...";
Spiskovi misija bombarderskih grupa: 464., 465. i 485.


18.

Usledila je pauza do 31. januara 1945., kada je železničke instalacije bombardovalo 9 aviona, sa 17 tona bombi.
Ovaj datum potvrđuje i Hronologija, a prema spisku misija 485. BG bila je to njihova 129. misija, kombinovanog bombardovanja (Maribor - Marshalling Yards, Moosbierbaum, Austria - Oil Refinery).


19.

Serija od četiri februarska bombardovanja počela je 13. februara 1945. Ovaj datum pominju tri izvora.

Davis navodi tri cilja:
- Maribor / Loco/Wrks, 20 aviona, 30 tona bombi;
- Maribor / M/Y, 15 aviona, 35,5 tona bombi;
- Maribor/South / M/Y, 118 aviona, 3 oborena, 215,5 tona bombi.

U Hronologiji piše: "In the Vienna area of Austria, 640+ B-17s and B-24s with fighter support hit the S ordnance depot, S and SE goods and 2 at Zagreb and 2 at Maribor, the Pula harbor, the Maribor locomotive depot and rolling stock repair shops, and several targets of opportunity."

Maribor navode na spiskovima misija 455., 456., 459., 461. i 484. BG.
Malo zbunjuje fotografija 301. BG. Za taj dan upisali su misiju na Beč.
[vidi dodatak: Fotografije 301. i 641. BG]


20.

Sva tri izvora potvrđuju i bombardovanje 14. februara.

Davis sada navodi četiri cilja:
- Maribor / M/Y, 4 aviona, 8 tona bombi;
- Maribor/South / M/Y, 64 aviona 160,7 tona bombi;
- Maribor/Main / M/Y, 5 aviona, 7,8 tona bombi i još jednom
- Maribor/South / M/Y, 6 aviona, 11,5 tona bombi.

U Hronologiji je zapisano: "500+ B-24s and B-17s bomb ... Celje, Maribor, and Zagreb, ; and several scattered targets of opportunity; P-38s also bomb the Moosbierbaum refinery and Maribor marshalling yard ...".

Na jednom spisku misija 459. BG uz ovaj datum naveden je i Maribor.
Na spisku je i misija 483. BG.

[vidi dodatak: Bombardovanje železničke stanice Maribor, 14.02.1945.]


21.

Datum, 15. februar navodi samo Davis (RR, 1 avion, 2,5 tone bombi). Nema ga u Hronologiji ni u spiskovima misija.


22.

Oko 19. februara saglasni su Davis i Hronologija.
Davis: Depots, 6 aviona, 12 tona bombi;
Hronologija: "marshalling yards at Maribor, ... shipyards in Fiume, Italy; and the Pula, harbor and military installations."

Osim fotografija sa februarskih misija strategijskih bombardera, britanski Imperial War Museum čuva fotografiju napada na voz u okolini Maribora u februaru 1945.

[vidi dodatak: Maribor, 03.02.45., RAF-ov napad na voz]

Australian War Memorial u svojoj kolekciji čuva sliku napada na nemačku motorizovanu kolonu.

[vidi dodatak: Maribor, februar 1945., napad na nemačku motorizovanu kolonu]


23.

Serija martovskih bombardovanja 1945. započeta je već 1. marta jakim napadom na železničke instalacije, uključujući i naročito jako bombardovanje depoa za održavanje i popravku lokomotiva.

Davis navodi podatak da je 116 aviona bacilo 245 tona bombi i da je jedan avion oboren.
Hronologija pominje "marshalling yards at Jesenice and Maribor".
Bombardovanje potvrđuju i spiskovi misija četiri bombarderske grupe (301., 455., 456. i 459 BG).

Interesantno je da je 455. BG u svom spisku misija za 1. mart 1945. zabeležila da je izvršila 207. i 208. misiju. Dakle, nad Mariborom dve misije u istom danu.


24.

Za 4. mart 1945. Davis navodi dva cilja - Loco/Wks i M/Y. Ukupno 44 aviona i 83,5 tona bombi.
Hronologija ne pominje Maribor uz ovaj datum, a nema ga ni u pronađenim spiskovima misija.


25.

Postoji mogućnost da je u Davis-ovim tabelama pogrešno upisan datum 4. mart 1945.
Naime, pod datumom 8. mart upisani su identični podaci (ciljevi, broj aviona, količina bombi, broj oborenih aviona).
Razlika je u tome što 8. mart potvrđuje Hronologija ("…locomotive depot at Maribor …") i spisak misija 450. BG. Oni su upisali da im je na 235. misiji sekundarni cilj bio u Mariboru.
Pronađena je i jedna fotografija 450. BG, sa datumom 8. mart 1945.

[vidi dodatak: Maribor, 08.03.45., 450 BG]


26.

Davis i Hronologija ne pominju Maribor uz datum 9. mart 1945.
Međutim, na spiskovima misija 98. BG navodi da jeo je na 391. misiji cilj bio Maribor Loco Depot i Wagon repair a 450. BG da je na 236. misiji bombardovala Maribor Marshalling Yards.


27.

Strateška bombardovanja Maribora završena su 01.04.1945., kada je 125 aviona iz 2., 301., 463. i 483. BG bacilo 364,5 tona bombi na železnički most. Oborena su dva iz 483. i jedan iz 463. BG.
Osim Davis-a i bombarderskih grupa ovo bombardovanje potvrđuje i Hronologija ("... bomb the Maribor, railroad bridge, ...")

Dve fotografije koje slede nisu označene, pa se ne može pouzdano tvrditi kog datuma su snimljene.

[vidi dodatak: Maribor, nepoznat datum, 450 BG]

* * *

Hronologija pominje Maribor još jednom, pod datumom 12. april 1945.

"Twelfth AF: LBs, during 11/12 Apr, hit Po R crossings, MBs, restricted by low clouds, bomb approaches to Maribor bridge, hit tgts along Brenner rail line, and spt British Eighth Army in Argenta area. FBs attack NE Italian railroad lines, including fuel dumps and comm tgts in Po Valley."

Koliko ja razumem ovaj pasus, zbog niske oblačnosti nije bilo bombardovanja mostova u Mariboru.




MARIBOR - fotografije

Maribor, 02.02.44. (RAF-ov izviđački snimak)



Uz ovu fotografiju stoji komentar:
RAF Museum
Object Title: Maribor, aero engine, vertical reconnaissance photograph of, 35 miles south south east of Graz, 2 February 1944
Object Description: Maribor, near Graz, vertical view, showing bomb craters.
Full Classification: MONOCHROME PRINT/MONOCHROME PHOTOGRAPH {See Scope Note}/PHOTOGRAPH/PHOTOGRAPHIC/Classifications
Named Collection; Mr Charles Sims Collection
Place: Maribor/(Towns and Cities)/Yugoslavia, 1929-1992 {See Scope Note}
Subject Concept: 1939-1945; Photographic Reconnaissance; Factories; Bomb Damage; Targets; Aero Engine Industry
Object Location (C=Cosford, H=Hendon, S=Stafford): H...
Department: Photographs
Object Number: PC72/202/132


Maribor, 14.10.44. , 450 BG






Maribor, 07.11.1944., 301. BG










Maribor South Marshalling Yard, 06.12.44., 144. misija 461. BG




Fotografije 301. i 641. BG







Bombardovanje železničke stanice Maribor, 14.02.1945.




Maribor, 03.02.45., RAF-ov napad na voz



Komentar uz sliku:
Imperial War Museum
Photo Number: C 4979
Photographer: No. 249 Squadron RAF
Title: ROYAL AIR FORCE: ITALY, THE BALKANS AND SOUTH-EAST EUROPE, 1942-1945.
Collection No.: 4700-11
Description: Still from camera gun footage shot from a North American Mustang Mark III of No. 249 Squadron RAF, during an attack on a goods train near Maribor, Yugoslavia. Steam escapes from the locomotive's boiler as cannon fire from the Mustang scores a direct hit.
Date: 3 February 1945


Maribor, februar 1945., napad na nemačku motorizovanu kolonu



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK13809
Physical description: Black & white
Summary: Maribor, Yugoslavia. C. 1945-02. German road transport being attacked by a Balkan Air Force P51 Mustang aircraft. The Germans, who have leapt from their vehicles, can be seen trying to take cover, one on the left of the house, three just beyond it, and one near them, beside the tree.
Copyright: Status to be assessed


Maribor, 08.03.45., 450 BG




Maribor, nepoznat datum, 450 BG





Nadam se da će cxfan biti zadovoljan odgovorom.

Odoh da sređujem podatke, dok neko ne postavi novo pitanje.

* * *
Neko od urednika mogao bi da prebaci slike sa istim naslovom u više kolona. Ja nisam siguran da to znam, dok ne vidim kako je urađeno.

Pozdrav!
Evo da se priključim temi.
Upravo sam u 4. mjesecu ove godine, zajedno sa još dva autora, objavio knjigu o stradanjima Senja u Drugom svjetskom ratu. Ostala moja dva autora nažalost su pokojni, jedan je umro tijekom rada na knjizi, a drugi neposredno poslije objavljivanja knjige. Oni su bili živi svjedoci drugog svjetskog rata i bez njihove pomoči teško da bi ova knjiga mogla nastati u obliku kojem je objavljena.
Knjiga SENJ – stradanja u Drugom svjetskom ratu svojevrsna je povijesna fotomonografija koja govori o stradanju Senja u Drugom svjetskom ratu. Knjiga je podijeljena na tri cjeline:
1. dio donosi kronološki prikaz njemačkih i savezničkih bombardiranja grada te sadrži poseban prilog o savezničkom bombardiranju Senja.
2. središnji dio, podijeljen na 7 poglavlja, sustavno i kontinuirano, u jednoj zamišljenoj šetnji kroz porušene gradske ulice, prikazuje zabilježene strahote razaranja grada.
3. dio na dinamičan, ponekad i dramatičan način, u pravilu kronološki, prikazuje raznovrsne vojske što su tijekom Drugoga svjetskog rata djelovale u Senju.

Bombardiranje Senja zrakoplovima u Drugom svjetskom ratu ni nakon ove knjige neće biti do kraja razjašnjeno, samo će biti nešto potpunije istraženo nego što je to bilo dosad. Poglavito se to odnosi na saveznička bombardiranja o kojima smo prikupili više podataka. S obzirom na tu okolnost potrebno je napomenuti da su saveznička bombardiranja, iako puno učestalija, gradu nanijela manje štete i žrtava nego što su to učinili njemački zrakoplovi u samo dva dana bombardiranja.
Posebnu su značajnost ovoj knjizi dala svjedočenja, kao i fotografije, koje su nam ustupili sami sudionici zračnih napada na Senj u Drugom svjetskom ratu. Tako su nam se javili ljudi od nekih 88, 90 godina koji su sudjelovali u napadima. Ukupno je iz raznih izvora prikupljeno 10 fotografija snimljenih iz aviona koji su bombardirali Senj. U središnjem dijelu ima preko 100 slika ruševina, a na kraju još nekih 40 fotografija različitih vojski slikanih u Senju.

NJEMAČKO BOMBARDIRANJE GRADA SENJA 1943. GODINE
15. rujna 1943. g. neznatna oštećenja

7. i 8. listopada 1943. g. To je bilo najjače i najstrašnije bombardiranje Senja u Drugom svjetskom ratu. Nije zabilježeno u koliko su navrata njemački zrakoplovi bombardirali Senj i koliko je bilo ukupno zrakoplova. Poimenično je utvrđeno 48 poginulih osoba. Međutim, točan broj poginulih nikada se neće moći utvrditi.

9. listopada 1943. g. njemački zrakoplovi nastavili su bombardiranje na senjskom području.

SAVEZNIČKO (ANGLO-AMERIČKO) BOMBARDIRANJE GRADA SENJA 1944. I 1945. GODINE
15. srpnja 1944. g. savezničke snage prvi put su bombardirale grad Senj. Potopljen je parobrod Slavija na Beloj rivi i vojnički brod. Izgorjela je kuća na obali u vlasništvu obitelji Scarpa (Košare).

14. kolovoza 1944. g. zapaljeni su carski magazini i potopljene dvije veće bracere.

18. rujna 1944. g. grad je bombardiran, ali bez veće štete.

10. i 12. listopada 1944. g. Teška bombardiranja savezničkih zrakoplova. U bombardiranju je srušen Biskupski dvor. Pogođena je klaonica na Škveru te kuće Josipa Papića i Ivana Tomljanovića Dade. Pogođena je i kuća između Doma sv. Terezije i Biskupskog dvora. Poginulo je više osoba. Prilikom napada na usidrene brodove u senjskoj luci srušen je saveznički zrakoplov tipa Beaufighter. Pogođena su još dva zrakoplova.

4. studenoga 1944. g. šest savezničkih zrakoplova bombardiralo je Senj. Poginula je jedna osoba.

18. siječnja 1945 .g. grad je bombardiran u četiri navrata. Izbačeno je 60 – 80 bombi. Poginule su tri osobe.

2. veljače 1945. g. 12 zrakoplova u dva navrata napalo grad. Oštećena je crkva svete Marije na Artu.

4. i 5. veljače 1945. g. grad je bombardiran u dva navrata.

7. veljače 1945. g. grad je bombardiran u tri navrata s ukupno dvanaest zrakoplova. Oštećene su zgrade na Malim vratima, Velika placa i Ožegovićianum. Mnogo je bombi palo na zapadni dio grada, Škver i oko Biskupskog dvora. Srušeno je nekoliko kuća, oštećena je Plovanija (župni dvor) te ponovno Katedrala.

8. veljače 1945. g. bombe su pale na Kolan.

13. veljače 1945. g. bombardiranje grada uzrokovalo je manja oštećenja.

20. veljače 1945. g. uslijedilo je vrlo jako bombardiranje. Senj je bombardiran u dva navrata s ukupno 23 zrakoplova. Bombe su pale na luku, park Art i Lopicu. Poginule su dvije osobe.

24. veljače 1945. g. bombe su padale na Nehaju. Tvrđava Nehaj neznatno je oštećena s istočne strane.

Knjiga Senj – stradanja u Drugom svjetskom ratu ima težište na slikama razrušenog Senja, a uvodni dio iako predstavlja novost u saznanjima ipak ostaje na razini osnovnih informacija, za više od toga nije bilo vremena jer su rokovi za izdavanje knjige bili definirani, a koncepcija knjige oslanjala se na slike, a ne na tekst. Inače sam pravnik po profesiji i za ovu tematiku sam se zainteresirao prije otprilike tri godine. I dalje smatram da bombardiranja grada Senja još uvijek mogu biti bolje istražena nego što je to učinjeno u spomenutoj knjizi tako da sa istraživanjem želim nastaviti i dalje.
Ukoliko netko ima kakav prilog ili saznanja u vezi toga cijenio bih svaki doprinos po tom pitanju. Ono što je padobranac 75 postavio u vezi Maribora doista je impresivno.
U prilogu donosim nekoliko slika iz knjige.
Pozdrav,
Mislav Bilović

Dobrodošao cyber2000.

Imam dosta prikupljenih podataka i o drugim gradovima, ne samo o Mariboru. Pokušavam da ih, pre objavljivanja na ovoj temi, još jednom proverim i dopunim.

Evo malog doprinosa tvom istraživanju ratnih događanja u Senju. Ali, pre fotografije i datuma koji ne navodiš, malo komentara.
Oni ilustruju složenost istraživanja ovih događanja, koja, kako i sam kažeš: "… ni nakon ove knjige neće biti do kraja razjašnjeno, samo će biti nešto potpunije istraženo nego što je to bilo dosad."

Bilo bi dobro da možemo da pročitamo tvoju knjigu. Ako je to komercijalno izdanje, ne očekujem da se u skorije vreme pojavi u knjižarama izvan Hrvatske. Po opisu vidim da ste vas trojica uložili veliki trud. Objavi bar izvore koje ste koristili za prikupljanje podataka.

Posebno bih prokomentarisao tvoju konstataciju: "da su saveznička bombardiranja, iako puno učestalija, gradu nanijela manje štete i žrtava nego što su to učinili njemački zrakoplovi u samo dva dana bombardiranja."

Ona mi je posredni dokaz da sam u pravu kada u ovoj diskusiji uporno insistiram na pravljenju razlike između bombardovanja "gradova" i "ciljeva u gradovima". Pogledaj moje tekstove na prethodnim stranicama i da ne ponavljam ono što sam već napisao o višeslojnoj slagalici.
Tvoja rečenica mi je i još jedan dokaz za zaključak koji sam već napisao u ovoj temi. Nemačko vazduhoplovstvo je bombardovalo gradove. Savezničko vazduhoplovstvo je imalo precizno definisane ciljeve (koji su najčešće bili u gradovima).

Ne insistiram na ovoj razlici zbog toga što sam, kako bi neko mogao pogrešno da zaključi, "veliki obožavalac" saveznika. Ne želim ni da ih amnestiram za žrtve i štetu koju su naneli. Posebno ne za ono što su uradili u najnovijoj istoriji ovih prostora.

Insistiram zato što ne želim da budem pristrasan i neobjektivan. Zato se zalažem za analizu zasnovanu na celovitom i sistemskom pristupu, koji jedini može da nas odvede najbliže istini, odnosno, kako i sam kažeš: "samo će biti nešto potpunije istraženo nego što je to bilo dosad".
(Nadam se da, kao pravnik, u ovoj rečenici možeš da prepoznaš stav rodonačelnika kriminalističke nauke na ovim prostorima - pokojnog prof. dr Vladimira Vodinelića.)


Ako si čitao prethodne stranice, video si da se podaci koje postavljam na ovu temu primarno odnose na strategijska bombardovanja. Trudim se da sva bombardovanja o kojima nađem podatke razvrstam na strategijska i taktička. Mada, onome kome padne bomba na kuću sasvim je svejedno kojoj je vrsti pripadalo.

Početak istraživanja bile su tabele koje je napravio Richard G. Davis, kao prilog svoje knjige "Bombing the European Axis Powers A Historical Digest of the Combined Bomber Offensive 1939–1945".
http://aupress.maxwell.af.mil/catalog/books/Davis_B99.htm
U tim tabelama Davis ne pominje Senj.

Njegove podatke proveravao sam i dopunjavao iz drugih izvora.

Jedan od njih je i "AAF Combat Chronology".
http://www.armyairforces.com/Databases/CombatChronology.aspx
Hronologija pominje Senj (Senje) samo pod datumom 25.06.1944. - "Fifteenth AF: ... 1 ftr gp strafes tgts along Fiume-Senje road and at other points on Istrian peninsula."

Značajan izvor podataka je i sajt http://airforcehistoryindex.org/. Sadrži mnogo deklasifikovanih dokumenata. Nažalost, izgleda da su u formi mikrofilmova i nisu direktno dostupni na internetu. Ali mogu po određenoj proceduri da se dobiju.
I ovaj izvor pominje Senj samo jednom, odnosno da poseduje dokument "ENEMY FLAK REPORT, SENJ, YUGOSLAVIA".

Sledeći izvor bile su mi liste misija bombarderskih grupa, koje su učestvovale u strategijskim bombardovanjima (objavio sam linkove).
Na pronađenim spiskovima ne pominje se Senj.
Još nisam pronašao spiskove svih bombarderskih grupa, ali njihovi podaci treba da se poklapaju sa Davis-ovim tabelama.

Zaključak bi bio da ciljeve u Senju nisu bombardovale jedinice koje su činile bombarderski deo MASAF-a (Mediterranean Allied Strategic Air Force).

Međutim, MASAF je u svom sastavu imao i lovački, odnosno lovačko-bombarderski deo (avioni P-38, P-47 i P-51). Zadatak im je bio da prate i štite teške bombardere (B-17 i B-24) i da mitraljiraju ili bombarduju ciljeve koji nisu "rentabilni" za teške bombardere. Npr., kao u citiranom zapisu iz Hronologije - 25.06.1944. na putu Rijeka-Senj.
Ni za ove jedinice nisam još pronašao sve spiskove misija.
S obzirom da su bili u formacijskom sastavu strategijske avijacije, smatram da i njihove akcije treba razvrstati u strategijska bombardovanja.

Dakle, moguće je da su ciljeve u Senju bombardovale jedinice koje su činile lovački, odnosno lovačko-bombarderski deo MASAF-a.
Još sam daleko od proučavanja dejstava ostalih delova MAAF-a (Mediterranean Allied air Force). A moguće je da su se i oni pojavljivali na ovim prostorima. Organizacionu šemu sam objavio na ovoj temi.

Naravno, u svom istraživanju nisam preskakao ni jedan izvor na koji sam "naleteo".
Pretraživanje po internetu otežava znatan broj slovnih i drugih grešaka, pa i kontradiktornosti u podacima.

Primer kontradiktornosti je i fotografija koju čuva Australian War Memorial.
http://cas.awm.gov.au/item/SUK14046



Uz sliku je komentar:
"Summary: Lussin Island, Yugoslavia. 1945-01-11. Smoke rising from targets after an air attack at Senj by South African Air Force rocket-firing Beaufighter aircraft of the Balkan Air Force."

Po tom tekstu, slika bi trebao da prikazuje napad na cilj na otoku Lošinj, a pominje i Senj, koji je na dalmatinskoj obali, 60 kilometara severoistočno od Lošinja.
U prvom trenutku bio sam u dilemi: Lošinj ili Senj. Na otoku Lošinj nisam pronašao lokaciju koja se uklapa u ovu sliku. Međutim, i današnja konfiguracija pristanišnih dokova u Senju dobro se uklapa u snimak iz 1945.

I ovo je strategijsko bombardovanje. Naime, delovi SAAF-a prebačeni su juna 1944. u sastav 205. grupe RAF-a, koja je sa 15. AF činila MASAF.

Ako u daljem traganju naletim na još nešto o Senju - javljam.

padobranac75



Mali dodatak za podatke g. Bilovića.

Beaufighter (serijski broj NT997), koji je oboren 10.10.1944., bio je iz 19. Sqn SAAF.
Nisam pronašao ni jedan podatak da je ta jedinica ikada bila u sastavu snaga za strategijska bombardovanja.

Zaključak bi bio da je ovo bombardovanje izvedeno po nekim taktičkim planovima.
Možda nešto više može da se sazna ako se pođe u pretragu od podatka o posadi (F/Lt Vance | Lt Medalie) i napomene uz ovaj slučaj ("dived into the see attacking KT ship at Senj; Lt M. MIA").

Inače, Senj je bio mesto pada još tri aviona. Datumi se ne poklapaju sa navedenim datumima.

Za nemački Ju 52/3m ne piše da li je pogođen u napadu na Senj ili je pogođen 27.9.1943. na nekom drugom mestu, pa se srušio kod Senja.

P-38 iz 14. lovačke grupe srušio se kod Senja 10.5.1944. Po upisanoj napomeni, za njega je jasno da je oštećen na drugom mestu ("Escort to Wiener Neustadt, M/F on right eng before reaching Austrian border, tried to return, a/c caught fire, b/o NW of town").

Treći avion je Hurricane IV RP iz No 6 Sqn. On se srušio 21.7.1944. Na osnovu napomene ne može da se zaključi da li je napadao cilj u Senju ili mu se Senj našao na pravcu odlaska na zadatak ili povratka u bazu.

Nešto je jasnija situacija sa dva aviona koja su se srušila na otoku Prvić.

Za Beaufighter (14.8.1944.) u napomeni piše: "hit by flak attacking Senj harbour; ditched 2 m S Prvic I".
Uz Hurricane IV (8.4.1945.) je napomena: "Hit by 40 mm AA attacking E boats in Senj harbour; oil leak;b/o from 800 over the island; no dinghy observed; acft washed on coast".

@padobranac75

Citat:S obzirom da su bili u formacijskom sastavu strategijske avijacije, smatram da i njihove akcije treba razvrstati u strategijska bombardovanja.

NE, ovo nikako ... ovi napadi lovaca u sklopu 15th AF nikako se nemogu svrstati u strategijsko bombardovanje, mislim da bi to bila velika greška.

Prema prikupljenim saznanjima u knjizi sam objavio:

...U sastavu 254. WING-a, između ostalih, nalazili su se srednji bombarderi Martin Marauder (B-26) i Lockheed PV1 i PV2 Ventura te jurišni lovac Bristol Beaufighter X za koje je zrakoplove prema prikupljenim saznanjima utvrđeno da su sudjelovali u zračnim napadima na Senj u Drugom svjetskom ratu. Navedeni zrakoplovi bili su u sastavu sljedećih eskadrila:

16. Squadron South African Airforce (SAAF) – zrakoplovi Bristol Beaufighter X
19. Squadron South African Airforce (SAAF)- zrakoplovi Bristol Beaufighter X
25. Squadron South African Airforce (SAAF)- zrakoplovi Lockheed Venturas i Martin Marauder (B-26)
39. Squadron Royal Air Force (RAF) - zrakoplovi Bristol Beaufighter i Martin Marauder (B-26)

Osim navedenih, u istoimenoj bazi bile su smještene i dvije talijanske eskadrile (132° Gruppo i 28° Gruppo Stormo Baltimore) i jedna grčka eskadrila (13th Hellenic Squadron) srednjih bombardera Martin 127 Baltimore čiji su zrakoplovi sudjelovali u mnogim zračnim napadima na području bivše Jugoslavije, kao i u napadima na gradove na našoj obali, pa je moguće i na Senj, ali isto se ne može utvrditi sa sigurnošću.
Senj su možda napali i zrakoplovi 351. ili 352 (Y) squadrona RAF-a s partizanskom posadom, koji su se u jesen 1944. g. počeli koristili zrakoplovnom bazom na Visu. Naime, zabilježeno je da su 23. listopada 1944. g. zrakoplovi 352 (Y) squadrona RAF-a napali Jablanac kraj Senja i uništili jednu brodicu.

Mislav

Ne znam dal je bilo. Bombardovanje Banjaluke 11 aprila 1941. i 26. i 27. septembra 1944.

@gorozup

Možda si u pravu da ovo nije strategijsko bombardovanje. Može ovo da bude i taktičko.
Ranije sam napisao da pretpostavljam da je Davis-ov osnovni kriterijum za razvrstavanje bio – po kojim planovima je nešto rađeno. To je logično.
Sve što je rađeno po strategijskim planovima, izvršavaju jedinice iz sastava MASAF-a i – razvrstava se u tu kategoriju. Pri tome, nije bitno da li cilj napada istovremeno 410 aviona (Brod 19.01.45.) ili samo jedan avion (u Davis-ovim tabelama ima mnogo takvih primera).

U ovom slučaju problem je što u komentaru uz fotografiju ne piše koja je jedinica izvršila ovo bombardovanje.
SAAF još nisam dovoljno proučio. Ali, proučavajući RAF-ovu 205. grupu, našao sam podatak da im je, iz sastava taktičkih snaga, juna 1944. pridodat deo jedinica SAAF („31 and 34 (SAAF) Squadrons. Joined 205 Group in June 1944. Both equipped with Liberator VIs and operating from Celone.“).
Dakle, od tada, pa do kraja rata, SAAF je delovao i u strategijskoj (MASAF) i u taktičkoj grupaciji (MATAF).

Dalje, ako pogledaš sliku i podatke o tipu aviona (Beaufighter), videćeš da ovo nije napad klasičnih, čisto lovačkih aviona.
Osnovna namena aviona Bristol Beaufighter je bila da bude torpedni bombarder. Ali, mogao je da bude naoružan i bombama i raketama.
http://www.aviationtrivia.info/Bristol-Beaufighter.php

U svakom slučaju, dok ne saznamo još neki detalj, ovaj napad ne možemo da sa sigurnošću razvrstamo.
Ako je to bila neka od eskadrila koje navodi cyber2000, verovatno je bilo taktičko. Ne znam kojim su grupacijama pripadale, ali znam da nisu bile u sastavu MASAF-a.

* * *
@majsta

Nemam podataka o nemačkom bombardovanju Banja Luke.
Možda će neko da pokrene temu i o drugim bombardovanjima u Drugom svetskom ratu. Ova tema se ograničava samo na saveznička.

Banja Luka

Prema Davis-ovim tabelama ciljevi na teritoriji Banja Luke bombardovani su 6 puta. Od toga:
- 4 puta je bombardovan aerodrom (6. aprila, 30. juna [50. misija 463. BG], 07. i 08. jula 1944.),
- taktički ciljevi jednom (29. maja 1944., na zahtev partizanskih jedinica [R: city-area bombing requested by friendly ground forces or partisans]) i
- ciljevi u Gradu jednom (31. januara 1945. po pravilu "O: opportunity city-area bombing, conducted by individual formations and crews following initiative granted by AAF or RAF policy").

U tim napadima 68 aviona 15. AF bacilo je 158 tona bombi.

Hronologija pominje bombardovanja 29. maja i 30. juna. Banja Luku pominje i pod datumom 28. maj 1944., ali u kontekstu bombardovanja nemačkih snaga na komunikacionim linijama u rejonu Knin-Bihać-Banja Luka. Ne pominje Banja Luku uz ostale datume koje navodi Davis.

Da ovo nije kraj priče o Banja Luci dokazuje prva fotografija, koju je postavio majsta.
Nju čuvaju jedan britanski i jedan australijski muzej.
http://www.iwmcollections.org.uk/
http://www.awm.gov.au/

Obratite pažnju.
Uz istu sliku Imperial War Museum navodi datum 27.09.1944, a Australian War Memorial 12.10.1944.
Ni jedan od ovih datuma ne poklapa se sa datumima u Davisovim tabelama, niti sa podatkom iz tabele o oborenim avionima da su 18.08.1944. nad Banja Lukom oborena dva aviona Bristol Beaufighters, upravo iz jedinice čije je dejstvo prikazano na slici.

Uz sve to, izgleda da ta jedinica nikada nije bila u sastavu 205. grupe RAF-a, što znači da nije bila ni u sastavu MASAF-a.
Formacijsku pripadnost 19. eskadrile SAAF-a razjasnio je cyber2000.

Dva različita komenta uz istu sliku:

Imperial War Museum - komentar uz sliku:
Photo Number: C 4693
Photographer: No. 19 Squadron SAAF
Title: ROYAL AIR FORCE: ITALY, THE BALKANS AND SOUTH-EAST EUROPE, 1942-1945.
Collection No.: 4700-11
Description: Oblique aerial photograph showing buildings in the medieval castle at Banja Luka, Yugoslavia, burning from an attack with rocket projectiles by Bristol Beaufighters of Nos 16 and 19 Squadrons SAAF. German troops had established a stronghold in the castle, following the reduction of which the town was captured by Partisan forces.
Date: 27 September 1944

Australian War Memorial - komentar uz sliku:
ID Number: MED1916
Physical description: Black & white
Summary: Banjaluka, Yugoslavia. 12 October 1944. Aerial view from a Bristol Beaufighter aircraft during the attack on the castle with smoke rising. At the request of Yugoslav Partisan forces, South Africa Air Force Bristol Beaufighter aircraft of the Balkan Air Force attacked a castle being used as an enemy stronghold, key Yugoslav communications centre. The Partisans themselves marked the exact target with squares of red cloth. Sixty-four rocket projectiles from the Bristol Beaufighters fired the German citadel. Soon after the air attack the Partisans captured the town. They claim 3000 Germans killed and 2000 prisoners taken.




* * *
Ako neko želi preko reda, neka se javi.
Inače, sledi Doboj.



Nema prekorednih želja. Dobro, onda ide…

Doboj

Železnički most u Doboju je bombardovan najmanje 4 puta.

Prvo bombardovanje izvršila je 450. BG 20.11.1944. Učestvovala su 33 aviona. Bacili su 94 tone bombi.
To su dokumentovali sa dve fotografije. Fotografijom neposrednog dejstva i fotografijom na kojoj je ucrtana slika pogodaka.

Napad na železnički most u Doboju, 20.11.44., 450 BG



Slika pogodaka posle napada 450 BG na železnički most u Doboju, 20.11.44.
(na Google snimku lokacije još su vidljivi ostaci stubova bivšeg mosta)




Na slikama je upisano da im je to bila 176. misija. Verovatno je to pogrešan podatak, jer im je cilj 176. misije bila Sjenica, a Doboj je bio 181., bar prema tabelarnom pregledu njihovih misija.
Napad potvrđuje i zapis u Hronologiji: "Fifteenth AF: … 92 B-24's attack Sarajevo M/Y, and railroad bridges at Doboj, Zenica, and Fojnica. 11 P-38's divebomb M/Y at Brod…"

Sledeće bombardovanje bilo je planirano već za sutradan, ali 450. BG nije pronašla cilj ("Target not reached").
Ipak, samo posle dva dana, 19 aviona pronašlo je cilj i bacilo 55 tona bombi.
Nije poznato iz koje su BG, ali ga potvrđuje i Hronologija:
"Fifteenth AF: 81 B-24's attack road and railroad bridges at or near Zenica Brod, and Doboj. 30 P-38's bomb Doboj M/Y, 13 hit Doboj road and rail bridge, and 4 attack, but miss, bridge at Maglaj. 13 B-24's and B-17's drop supplies at points in Yugoslavia."

Prema Davis-u, treći napad na isti cilj, 5.1.1945., izvela je 205 grupa RAF-a, sa 39 bombardera i 122 tone bombi.
Međutim, u Hronologiji za taj datum piše:
"Fifteenth AF: 1 B-24 bombs Zagreb railroad sidings. 69 others abort due to total cloud cover over tgt. 38 P-51's fly cover over tgt area. 33 P-38's bomb N railroad bridge at Doboj. other operations are limited to rcn, supply drops, and escort."
Da li ovo znači da je istog dana most bombardovan dva puta?

Davis ovim datumom završava pregled strategijskih bombardovanja mosta, ali Hronologija pominje Doboj još jednom, pod datumom 19.01.1945.:
"Fifteenth AF: Over 400 HBs attack N and S M/Ys, a railroad bridge, and a highway bridge at Brod. Because of overcast, only 1 of 112 HBs sent against Zagreb M/Y bombs tgt while others abort. 46 P-38's bomb S railroad bridge at Doboj and 59 P-51's sweep from Zagreb to Gyor. Other P-38's fly rcn missions and rcn escort and cover MATAF B-25's on supply run."

@Padobranac75 ja nisam naveo cije je bombardovanje bilo, al bilo je i njemackog i saveznickog bombardovanja banjaluke. Vezano za prvu sliku ja imam slicne podatke koje si naveo iz "Imperial War Museum". Jasno je da je tada njemacka baza bila stacionirana u tvrdjavi kastel, ono sto meni nije jasno jeste da postoji negdje podatak da su partizani zatrazili od saveznika da se taj cilj bombarduje? Ali na krilu se jasno vidi znak po kome se moze zakljuciti da je ovo bilo saveznicko bombardovanje.
Moji podatci:
Citat:
Avionski snimak nakon bombardovanja Kastela, 26. i 27. septembra 1944. godine. U velikom "saveznickom" bombardovanju Banjaluke, 29-31. maja 1944. godine, srušeno je oko 150 a ošteceno oko 400 zgrada. U toku juna 1944. godine Banjaluka je bombardovana u više navrata.

Sto se tice slike 3 tu je u pitanju njemacko bombardovanje, i rusenje crkve ostecene tokom bombardovanja. Inace crkva se mogla sanirati ali su ustaske vlasti naredile da se sruse. Kasnije je tu postavljen spomenik palim borcima. Itd...

@majsta

Ništa nije sporno.
Još na početku mog pisanja naglasio sam da se moji podaci odnose na strategijska bombardovanja i na samo poneko taktičko dejstvo savezničke avijacije.
Još uvek ne znam kolika je takozvana „tamna brojka“ (omiljena i uobičajena formulacija kriminologa i kriminalističara za neotkrivena krivična dela). Zato ne smem da tvrdim ni da je to veći ni manji deo savezničkih bombardovanja.

Bombardovanje 11. aprila 1941. može da bude samo nemačko. Tu nema dileme, jer je to datum između početka napada na Kraljevinu Jugoslaviju i njene kapitulacije.
Uostalom, nema podataka da je i jedan saveznički avion imao borbenu misiju na teritoriji Jugoslavije pre druge polovine 1943. Oko tačnog datuma izvori nisu baš saglasni.

Tvoj citat pominje 26. i 27. septembar. Moguće je da ista slika pokriva ta dva datuma, kojih nema na spisku strategijskih bombardovanja. Mada, nije jasno zašto uz istu sliku Australian War Memorial stavlja 12.10.1944. Ni toga datuma nema među strategijskim bombardovanjima.

Nije sporno ni da su saveznici bombardovali taktičke ciljeve (T/T) u Banja Luci 29. maja 1944. i da je to bilo na zahtev partizana („R“). Nemam podatak da se to produžilo u kontinuitetu do 31. maja. Moguće je i to, odnosno da je strategijsko bombardovanje 29. maja nastavljeno kao taktički zadatak. Ipak, trebalo bi uporediti sa nemačkim i partizanskim aktivnostima u i oko Banja Luke tih dana. Možda bi onda bilo jasnije šta se i zašto dešavalo.

Ne znam odakle je tvoj citat. Ali, ako si ga izvorno preneo, nije mi jasno zašto je reč "saveznickom" stavljena u navodnike, kada to sigurno nije bilo ničije drugo bombardovanje.

Taj izvor, kako ga ti citiraš, tvrdi: „U toku juna 1944. godine Banjaluka je bombardovana u više navrata.“
Ja nisam našao ni jedan podatak koji potvrđuje da je bombardovana Banja Luka. Opet da se ogradim. Bar što se tiče strategijskih bombardovanja.
U junu je bombardovan banjalučki aerodrom i to samo jednom. Isti cilj bombardovan je još dva puta u julu.
Ako pročitaš moje ranije priloge, videćeš da pravim striktnu razliku između bombardovanja grada i cilja u gradu.
U ovom slučaju postoji i dodatni razlog. Ne znam dokle se grad prostirao 1944., ali znam da je 1970., kada sam bio u Banja Luci na radnoj akciji, aerodrom bio na dalekoj periferiji.

Takođe, videćeš u mojim ranijim prilozima da ljudske gubitke i materijalnu štetu nanetu bombardovanjima posmatram kao potpuno zaseban sistem. Tek o tome nemam dovoljno podataka da bi to komentarisao.


____________________________________________
Ipak su ćevapi u lepinji najbolji u banjalučkoj „Kozari“.

Da slazem se, sto se tice zasto je saveznicko stavljeno pod navodnike to je vjerovatno zato sto se sve gleda malo usko. Naime saveznici se smatraju za one koji su nam pomagali, a ipak su nas bombardovali. Odakle je citat pojma nemam. Sto se tice aerodroma on je i danas na periferiji. Imam jos neke dokumente pa cu iscitat sutra i napisat detaljno.

@majsta

Evo podataka o Livnu, koji su u neposrednoj vezi i sa dešavanjima u Banja Luci 29. maja 1944.

Livno

Za Livno postoji podatak o samo jednom bombardovanju, 29.05.1944.. Na zahtev partizanskih jedinca, 42 američka bombardera iz 459. BG bacila su 83,2 tone bombi na taktičke ciljeve u Livnu.

Očigledno je to bilo u okviru istog zahteva i u okviru izvršavanja istog zadatka kao u Banja Luci istog dana.

Naime, u Hronologiji za taj datum piše da je to bio deo napada na nemačke snage na širem prostoru BiH.
"Fifteenth AF: 829 B-17's and B-24's (largest number of Fifteenth AF HBs completing attacks in a single day up to this time) bomb A/Fs and aircraft factories at Wollersdorf, Wiener-Neustadt, and Atzgersdorf, and attack A/Fs, troops, and supply concentrations at Zegar, Zavalje, Prijedor, Bosanski Novi, Knin, Banjaluka, Drvar, Livno, and Basanska Krupa. P-38's and P-51's escort the Austrian missions while P-38's accompany the HBs to Yugoslav tgts and afterwards strafe numerous T/Os. Ftr opposition over Yugoslavia is negligible but around 150 ftrs attempt interception over Austria, principally in Wiener-Neustadt area. 23 US aircraft are lost. HBs and ftrs claim over 60 ftrs shot down."

Livno, 29.05.44., 48. misija 459. BG



Livno se u Hronologiji pominje samo jo jednom, pod datumom 30. maj 1944.:
"Fifteenth AF: Nearly 500 B-17's and B-24's attack A/F and aircraft factory at Wels, factories at Pottendorf, Neudorfl, and Neunkirchen and M/Y at Zagreb. P-38's and P-51's provide escort. Many of the ftrs strafe T/Os in areas around Zut, Brod, Susak, Bihac, Medak, and along Karlovac-Livno road."



S obzirom da se niko nije javio za prekoredno (nije požarstvo) ide…

Mostar

Postoje podaci o pet napada savezničke avijacije na aerodrom u Mostaru.
U četiri napada (za jedan nema podataka) učestvovalo je ukupno 248 bombardera. Bacili su ukupno 514 tona bombi. U napadu 14.01.44. oborena su tri, a još jedan 02.04.44.

Prvi napad bio je 15.12.1943. Bila je to 108. misija 340. BG iz sastava 57. BW 12. AF.
U Hronologiji o tom bombardovanju piše:
"Twelfth AF: B-25's bomb A/F at Mostar, and A-36 and P-40 FBs attack vessels, vehicles, and parked aircraft N and E of Peljesac Peninsula, near Mostar, and at Zemonico landing ground."
Davis ne navodi podatak o tom napadu.

Drugi napad dogodio se 08.01.1944. Oko ovog napada saglasna su sva tri izvora koje citiram.
Davis kaže da je na cilj "A/F" u Mostaru 36 aviona iz 15. AF bacilo 102 tone bombi.
Hronologija napominje da su 449. i 450. bombarderske grupe dovedene u operativno stanje i da su toga dana avioni B-24 bombardovali A/F u Mostaru.
"Fifteenth AF: The 449th and and 450th Bomb Gps (B-24's) become operational, giving the Fifteenth a total of 8 HB gps. B-24's bomb Mostar A/F."
Obe bombarderske grupe na spiskovima svojih misija navode podatak da su 08.01.1944. imali svoju prvu misiju i da im je cilj bio aerodrom u Mostaru.

Treći napad, 9.1.1944. pominje samo Hronologija:
"Fifteenth AF: B-24's bomb Mostar A/F."

Četvrti napad, 14.1.1944., bio je najjači. Učestvovalo je čak 6 bombarderskih grupa (2., 97., 99., 301., 449. i 450.). Štitila ih je 325. FG (P-38 ).
I oko ovog napada saglasni su svi izvori.
Davis navodi podatke da je 139 aviona napalo aerodrom sa 199 tona bombi. Još 49 aviona dejstvovalo je po kriterijumu "O" (O: opportunity city-area bombing, conducted by individual formations and crews following initiative granted by AAF or RAF policy). Oni su bacili još 139 tona bombi na ostale ciljeve u gradu i okolini.
U hronologiji o tome piše: "Fifteenth AF: Around 200 B-24's and B-17's attack town area and A/F at Mostar."

Žestinu ovog napada dokumentuju i fotografije pronađene u arhivi sajta http://www.footnote.com/.
Fotografija koja najverovatnije prikazuje početak bombardovanja


U toku bombardovanja.


Na Google snimku je uokvirena zona iz koje se diže dim.



Peti napad bio je 02.04.1944.
Davis navodi podatak da su aerodrom napala 24 aviona, sa 73,5 tona bombi.
Interesantan je i zapis u Hronologiji za 02.04.1944.
"Fifteenth AF: 461st Bomb Gp (B-24) becomes operational, making 16 HB gps now operational in Fifteenth AF. More than 530 B-24's and B-17's (largest Fifteenth AF mission to date) attack ball bearing plant and aircraft factory at Steyr, M/Ys at Bihac and Brod, troop concentration at Bihac, and A/F at Mostar."



Sarajevo

Prema zbirnim podacima iz više izvora, Sarajevo se pominje uz 15 datuma. Međutim, to nije ukupan broj bombardovanje, jer neka nisu realizovana po planu.

Prva tri datuma pod kojima se pominje Sarajevo su 14., 25. i 29. novembar 1943.
Ova bombardovanja izvršile su jedinice 12. američke vazduhoplovne armije. Nema podataka o konkretnom cilju, broju aviona, itd.

O tim napadima postoje zapisi u Hronologiji:

Prvi napad - 14.11.1943.
"Twelfth AF: ... DAF FBs hit trains on E coast of Italy near Avezzano, along Dalmatian coast SE of Metkovic, and at Sarajevo…"

Drugi napad - 25.11.1943.
"Twelfth AF: … MBs also hit Sarajevo, Travnik and Ancona…"
Ovaj napad izvršila je 340. bombarderska grupa, 57. bombarderskog vinga, 12. američke vazduhoplovne armije. Na svojoj 96. misiji bombardovali su "vojničke barake" u Sarajevu.

Treći napad - 29.11.1943.
"Twelfth AF: B-25's bomb Sarajevo …"


Izgleda da je usledila pauza do polovine 1944. godine, kada ove zadatke preuzimaju jedinice u sastavu snaga za strategijska bombardovanja.
Prema Davisovim podacima, četvrti napad izvršila su dva američka bombardera, koji su 27.06.1944. bacila 5,5 tona na aerodrom.
U Hronologiji i na sajtovim bombarderskih grupa nema podataka o ovom bombardovanju.


Peti napad, 08.09.1944., potvrđuju sva tri izvora.
Davis navodi podatak da su cilj bila dva železnička čvorišta u Sarajevu. Jedno je napalo 15 bombardera sa 24 tone bombi, a na drugo čvorište, označeno kao "Sarajevo/West", 54 bombardera su bacila 160 tona bombi.

O tom napadu u Hronologiji piše:
"Fifteenth AF: 354 B-17's and B-24's escorted by P-38's hit railroad bridges at Brod and Belgrade and M/Ys at Sarajevo and Nish. 77 P-51's strafe A/Fs at Ecka, Petrovgrad, Ilandza, and Alibunar…"

Napad potvrđuju i spiskovi misija bombarderskih grupa. Bila je to 342. misija 301. BG, 99. misija 463. BG i 88. misija 483. BG.
U spisku misija 301. BG piše da im je cilj bio: "Sarajevo, Yugoslavia M/Y and RR bridges".
Prema podacima 463. BG, njihovim 28 aviona toga dana je bombardovalo železničke mostove u Brodu i Sarajevu. Zapisali su: "Brod - fair, Sarajevo - poor".
Najviše zbunjuje zapis iz pregleda misija 483. BG. Oni su zapisali da su bacili 71 tonu bombi na rafineriju nafte (O/R) u Sarajevu i da su izgubili jedan avion. Davis i drugi izvori ne potvrđuju ovaj gubitak aviona.


U šestom napadu, 04.11.1944., jedan avion iz 205. grupe RAF-a bacio je 2 tone bombi na železničke instalacije. Bio je to jedini noćni napad na ciljeve u Sarajevu.


U sedmom napadu na železničke instalacije, 05.11.1944. (Sarajevo/West), američki bombarderi nisu bili uspešni.
Uz svoju 127. misiju 461. BG je upisala da nije uspela da bombarduje cilj" Ali Pasin Most Marshalling Yard near Sarajevo,Yugoslavia".
I uz 108. misiju 484. BG piše "Bad Weather".
Efikasnije je bilo 14 aviona 205. grupe RAF-a. koji su bacili 34 tone bombi.


Podaci o osmom napadu, 06.11.1944., prilično su nedorečeni.
Davis i Hronologija ga ne pominju.
Međutim, čak tri bombarderske grupe pod ovim datumom pominju Sarajevo, ne navodeći detaljnije podatke:
- 98. BG, 327. misija, cilj: Sarajevo, Alipašin most;
- 449. BG, 159. misija, cilj: Sarajevo, Marshalling Yard;
- 450. BG, 169. misija, cilj: Sarajevo, Marshalling Yards – 12 Planes.
I podaci o dva oborena aviona potvrđuju da je toga dana napadnut Alipašin most.
Oboren je jedan B-24H-25-DT, serijski broj 42-51165. Bio je u sastavu 720th BS/450th BG. U napomenama piše: "9 POW, 1 KIA; Yugoslavia; Damaged by flak over Sarajevo, the crew bailed out near Mostar".
Drugi oboreni avion je Mustang III iz 5. eskadrile SAAF, pilot Lt. Linsley, R.R. - "Shot down attacking m/y (Alipasin Most ?) where it crashed".


Odmah sutradan, 07.11.1944. usledio je deveti, najjači napad na Alipašin most. Učestvovalo je 85 RAF-ovih i 82 američka bombardera. Bacili su ukupno preko 500 tona bombi.

Nešto više podataka o tom napadu pruža izveštaj 461. BG. U njemu je podatak da su u napadu, sa američke strane, učestvovale 451. BG (nema spiska misija) , 461. BG (130. misija) i 484. BG (110. misija). Pratili su ih i obezbeđivali P-51 iz 325. FG (njihova 112. misija).

Svoju 130. "Ali Pasin Most Marshalling Yard near Sarajevo, Yugoslavia", 461. BG. je opisala ovako:
"The target for Mission 130 of 7 November was the Ali Pasin Most Marshalling Yard near Sarajevo, Yugoslavia. This target was of high priority at the time it was attacked because of the use the Germans were making of it in their withdrawal from Greece. Because of the military importance of the target and because of the fact the target was bombed visually, it was a great disappointment to the Group to almost completely miss it. The intense, accurate, and heavy flak defending this target hit sixteen of the twenty-four planes in the formation and wounded one man."

Interesantan je i deo teksta naknadnog izveštaja o rezultatima napada:
"Damage Assessment Report
HEADQUARTERS FORTY NINTH BOMB WING
APO 520
16 November 1944
SUBJECT: Attack on Sarajevo of 7 November 1944
To:
S-2, 451st Bomb Group
S-2, 461st Bomb Group
S-2, 484th Bomb Group
For your information: Following is a report received from ground sources on results of the attack on Sarajevo of 7 November:
"Sarajevo arms repair work shops, gas works, engine house, railway works shop destroyed or severely damaged. At Ali Pasin Most Railway repair shop, six locomotives destroyed and station installations heavily damaged. On road between Derventa and Doboj, three locomotives and one armored train destroyed. Casualties at Sarajevo high with the First Ustachi Regimented wiped out."

Amerikanci nisu imali gubitaka u ovom napadu, ali su Britanci izgubili jedan Wellington X iz 37. eskadrile (CREW: 2 KIA, 3 RTD; CRASH SITE: Cifluk, Yugoslavia; NOTE: Mission to Sarajevo m/y, s/d by Bf 109 from NAGr 12 while returning).

I Hronologija potvrđuje ovaj napad:
"Fifteenth AF: More than 550 HBs attack Maribor, Alipasin Most, and Brunico M/Ys, … and troop concentrations at Novi Pazar, Sjenica, Prijepolje, and Mitrovica. Ftrs escort all operations except the attacks on troop concentrations. 124 P-38's strafe troop concentrations at Podgorica and roads and railroads near Raska, between Visegrad-Prijepolje-Sjenica and from Sjenica to Novi Pazar."


Deseti napad izvela je opet 205. grupa RAF-a, 18.11.1944.
Sa 42 aviona i 187,5 tona bombi napali su cilj označen kao M/Y Sarajevo/West.


Samo dva dana kasnije, 20.11.1944, usledio je jedanaesti napad. Cilj isti (M/Y Sarajevo/West), 25 aviona, 62 tone bombi. Izgleda da je to bila 170. misija 449. BG
Napad potvrđuje i Hronologija: "Fifteenth AF: … 92 B-24's attack Sarajevo M/Y, and railroad bridges at Doboj, Zenica, and Fojnica. 11 P-38's divebomb M/Y at Brod, …"


Dvanaesti napad, 21.11.1944., upisala ja na spisak svojih misija samo 449. BG, kao svoju 171. misiju.
Ostali izvori ne potvrđuju napad na ciljeve u Sarajevu toga dana.


Trinaesti napad bio je planiran za 03.12.1944., kao 143. misija 461. BG.
U pregledu njihovih misija samo piše "Canceled", bez objašnjenja zašto je otkazana misija bombardovanja Alipašinog mosta.
Ipak, trinaesti napad, 19.12.1944., izvelo je 12 bombardera 205. grupe RAF-a. Oni su na cilj označen kao "Sarajevo/West" bacili 39 tona bombi.


U bombardovanjima, za koje su poznati detaljniji podaci, učestvovalo je najmanje 178 američkih i 154 britanska bombardera. Bacili su ukupno preko 1.013 tona bombi. Dva američka i jedan britanski su oboreni.

Fotografije bombardovanja

Napad 301. BG, 08.09.1944.
(zbog zabune oko formata pisanja datuma, na poleđini piše da je napad bio 9. avgusta)




Slika pogodaka 301. BG sa 342. misije
(ista greška sa formatom pisanja datuma)




Još jedna fotografija napada 08.09.1944.




RAF-ov snimak napada 07.11.1944.
Još jedna slika koju čuvaju dva muzeja.



Komentar uz sliku:
Imperial War Museum
Photo Number: CAN 3274
Photographer: No. 205 Group RAF
Title: ROYAL AIR FORCE: ITALY,THE BALKANS AND SOUTH-EAST EUROPE, 1942-1945.
Collection No.: 4700-21
Description: Vertical aerial photograph taken during a daylight raid by aircraft of No. 205 Group RAF on the railway yards at Sarajevo, Yugoslavia. Bombs at top left can be seen falling towards the target (bottom, centre) which is surrounded by explosions.
Date: 7 November 1944

Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number:SUK13472
Summary: Sarajevo, Yugoslavia. C. 1944-12. More bombs go down to join those already bursting across the railway line and marshalling yards at Sarajevo during an attack by a force of RAF Liberator, Halifax and Wellington aircraft.


RAF napada Železnički čvor Sarajevo, decembra 1944.
Ovo je najverovatnije napad 205. grupe na Sarajevo/West M/Y, 19.12.44



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK13471
Summary: Sarajevo, Yugoslavia. C. 1944-12. Bombs bursting across the railway line and marshalling yards at Sarajevo during an attack by a force of RAF Liberator, Halifax and Wellington aircraft.



Zenica

Mostove u Zenici američki avioni napali su četiri puta.

Prvi napad bilo je 20.11.1944. kada je 20 bombardera bacilo 57,5 tona bombi na železnički most. Napad je izvela 98 BG, na svojoj 337. misiji.
Napad potvrđuje i zapis u Hronologiji:
"Fifteenth AF: "…92 B-24's attack Sarajevo M/Y, and railroad bridges at Doboj, Zenica, and Fojnica. 11 P-38's divebomb M/Y at Brod…"

Drugi napad je pod znakom pitanja. Naime, 98. BG je upisala da je na 338. misiji, već sutradan, 21.11.1944. ponovo bombardovala cilj u Zenici. Međutim, taj podatak ne potvrđuju ni Davis ni Hronologija.

U trećem napadu, 23.11.1944., napadnuta su dva cilja. Drumski most bombardovalo je 7 aviona, sa 21 tonom bombi, a železnički most 126 aviona, sa 135,5 tona bombi.
U Hronologiji piše:
"Fifteenth AF: 81 B-24's attack road and railroad bridges at or near Zenica Brod, and Doboj. 30 P-38's bomb Doboj M/Y, 13 hit Doboj road and rail bridge, and 4 attack, but miss, bridge at Maglaj. 13 B-24's and B-17's drop supplies at points in Yugoslavia."
Napad potvrđuje i spisak misija 450. BG. Za svoju 184. misiju upisali su ciljeve "Brod Sava, Zenica".
Nije pronađen podatak o ostalim BG, koje su učestvovale. Jedini trag je fotografija na čijoj poleđini piše da je snimak dejstva 376. BG.

Napad 376. BG



Napad 450. BG.




Četvrti napad bio je 04.12.1944. To nije bio napad teških bombardera, pa ga Davis ne pominje u svojim tabelama. Pominje ga samo Hronologija:
"Fifteenth AF: 26 P-38's bomb railroad bridge at Zenica…"

* * * * *
Bilo bi to sve o napadima na ciljeve na teritoriji Bosne i Hercegovine, koji su dokumentovani fotografijama.
Slede, po istom principu, Bosanski i Slavonski Brod, a zatim ostali ciljevi na teritoriji Hrvatske.



Brod (Bosanski i Slavonski)

Kada se saberu podaci iz tri izvora o bombardovanjima ciljeva, uz Brodu su upisana 22 datuma.
U napadima koji su trajali od 02.04.1944. do 04.03.1945., učestvovalo je više od 1.200 aviona.
Bačeno je preko 2.700 tona bombi.
Osim rafinerije, bombardovali su neprijateljske snage u gradu, železničke instalacije i železničko-drumski most.
Najjači napad bio je 19.01.1945., kada je 410 američkih aviona bacilo 870 tona bombi na mostove i železničke instalacije. Nemci su oborili 5 aviona.
Amerikanci su izgubili jedan avion u napadu 21.09.44. i čak pet aviona u napadu 19.01.45.
Britanci su 14.07.44. izgubili jedan Wellington X, u jednom od tri noćna napada na rafineriju nafte u Bosanskom Brodu.

Hronološki to izgleda ovako:
(1) 2. april 1944.
Podaci bombarderskih grupa: 463. BG.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): M/Y; 37; 110,2
Hronologija: "Fifteenth AF: … attack …, M/Ys at Bihac and Brod, troop concentration at Bihac, and A/F at Mostar…"

(2) 3. april 1944.
Podaci bombarderskih grupa: 463. BG.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): M/Y; 38; 112,0
Hronologija: "Fifteenth AF: … bomb …, and M/Ys at Knin, Brod, and Drnis…"

(3) 13. april 1944.
Podaci bombarderskih grupa: 483. BG.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): M/Y; 34; 101,0
Hronologija: "Fifteenth AF: … bomb …, and M/Y at Brod…"

(4) 30. maj 1944.
Podaci bombarderskih grupa: nema podataka o jedinici.
Davis (cilj; aviona; tona bombi):
Hronologija: "Fifteenth AF: … attack … and M/Y at Zagreb. P-38's and P-51's provide escort. Many of the ftrs strafe T/Os in areas around Zut, Brod, Susak, Bihac, Medak, and along Karlovac-Livno road."

(5) 2.6.1944
Podatak o ovom bombardovanju postoji samo na jednoj fotografiji skinutoj sa footnote.com.
Fotografija prikazuje pet bombardera u fazi izbacivanja bombi.
Nažalost, snimljena je tako da se ne vidi cilj. A to bi bila potvrda teksta sa poleđine - da prikazuje bombardere MAAF-a tokom bombardovanja železničkog čvoriša u Brodu, 2. juna 1944.


(6) 10. jun 1944.
Podaci bombarderskih grupa: 205. RAF-ova grupa.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): O/R; 44; 100,5
Hronologija: nema podatka o RAF-ovim dejstvima.

(7) 27. jun 1944.
Podaci bombarderskih grupa: 449. BG.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): M/Y; 156; 241,9 + City; 30; 72,1
Hronologija: "Fifteenth AF: … bomb M/Ys at Budapest and Brod…"
Postoji fotografija označena kao dejstvo 816. eskadrile 483. BG, ali ove misije nema na spisku cele BG. Verovatno je borbena formacija od 156 aviona iskombinovana od 449. BG i od delova drugih BG. To može da bude razlog što ovo bombardovanje druge BG nisu stavljale na spiskove svojih misija.

( 2. jul 1944. (ovaj smajli je baš dosadan)
Podaci bombarderskih grupa: 301. BG.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): M/Y; 37; 111,0
Hronologija: nema podataka.

(9) 8. jul 1944.
Podaci bombarderskih grupa: 205. RAF-ova grupa.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): O/R; 79; 194,8
Hronologija: nema podatka o RAF-ovim dejstvima.

(10) 14. jul 1944.
Podaci bombarderskih grupa: 205. RAF-ova grupa.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): O/R; 73; 182,2
Hronologija: nema podatka o RAF-ovim dejstvima.

(11) 30. jul 1944.
Podaci bombarderskih grupa: 301. i 463. BG.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): M/Y; 106; 247,3
Hronologija: "Fifteenth AF: … bomb … and M/Ys at Brod…"

(12) 9. avgust 1944.
Podaci bombarderskih grupa: 483. BG.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): M/Y; 27; 52,8
Hronologija: "Fifteenth AF: … bomb … and oil refinery at Brod."

(13) 30. avgust 1944.
Podaci bombarderskih grupa: nema podataka o jedinici.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): M/Y; 1; 3,0
Hronologija: nema podataka.

(14) 8. septembar 1944.
Podaci bombarderskih grupa: 455. i 463. BG.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): RR/Br; 41; 102,0 + M/Y; 53; 138,5
Hronologija: "Fifteenth AF: 354 B-17's and B-24's escorted by P-38's hit railroad bridges at Brod and Belgrade and M/Ys at Sarajevo and Nish. 77 P-51's strafe A/Fs at Ecka, Petrovgrad, Ilandza, and Alibunar…"
Pronađen je nekompletan spisak misija 414. SQ 97. BG (za period od 11.08.42. do 15.04.44.). Na pronađenoj fotografiji je podatak da je ova eskadrila učestvovala u ovom bombardovanju.

(15) 21. septembar 1944.
Podaci bombarderskih grupa: nema podataka o jedinici.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): M/Y; 26; 64,8
Hronologija: "Fifteenth AF: … attack …, and Brod, …, plus Novi Sad railroad bridge. 42 P-38's dive-bomb Osijek M/Y…"

(16) 17. novembar 1944.
Podaci bombarderskih grupa: nema podataka, osim zapisa u Hronologiji da su na potezu Brod-Zagreb-Maribor dejstvovale jedinice 12. AF.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): nema podataka.
Hronologija: "Twelfth AF: For the first time in several months the Twelfth's MBs attack tgts in Yugoslavia, hitting bridges along the Brod-Zagreb-Maribor railroad…"
Na sličan način Hronologija pominje Brod u sledećeg dana:
"November 18, 1944
Twelfth AF: MBs bomb bridges at …, and at Zidani Most and also pound Brod-Ljubljana railway, the principal German escape route in the Balkans…"

(17) 20. novembar 1944.
Podaci bombarderskih grupa: nema podataka o jedinici. Najverovatnije je reč o 305. FG, koja je imala P-38.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): nema podataka
Hronologija: "Fifteenth AF: … 92 B-24's attack Sarajevo M/Y, and railroad bridges at Doboj, Zenica, and Fojnica. 11 P-38's divebomb M/Y at Brod, …"

(1 21. novembar 1944. (evo ga opet - mora da im je ovde negde košnica)
Podaci bombarderskih grupa: Podatak o ovom datumu postoji samo na spisku misija 485. BG (85. misija).
Davis (cilj; aviona; tona bombi): nema podataka.
Hronologija: nema podataka.

(19) 23. novembar 1944.
Podaci bombarderskih grupa: 449. i 450. BG.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): Hy/Br; 7; 18,0
Hronologija: "Fifteenth AF: 81 B-24's attack road and railroad bridges at or near Zenica Brod, and Doboj. 30 P-38's bomb Doboj M/Y, 13 hit Doboj road and rail bridge, and 4 attack, but miss, bridge at Maglaj. 13 B-24's and B-17's drop supplies at points in Yugoslavia."

(20) 6.decembar 1944.
Izvori su kontradiktorni oko ovog datuma.
Davis i Hronologija ne pominju ovaj datum uz ime "Brod".
Međutim, 2. BG navodi podatak da je toga dana izvršila 324. misiju - Brod, Highway Bridge.
Takođe, i 301. BG tvrdi da joj je na 384. misiji, 6.12.44., cilj bio "Brod, Yugoslavia highway bridge".

(21) 19. januar 1945.
Podaci bombarderskih grupa: 301., 450., 455., 456., 459., 461., 483. i 484. BG;
Davis (cilj; aviona; tona bombi): Hy/Br; 44; 91,3 + RR/Br; 90; 172,0 + M/Y; 163; 373,5 + M/Y; 113; 234,1
Hronologija: "Fifteenth AF: Over 400 HBs attack N and S M/Ys, a railroad bridge, and a highway bridge at Brod. Because of overcast, only 1 of 112 HBs sent against Zagreb M/Y bombs tgt while others abort. 46 P-38's bomb S railroad bridge at Doboj and 59 P-51's sweep from Zagreb to Gyor. Other P-38's fly rcn missions and rcn escort and cover MATAF B-25's on supply run."

(22) 4. mart 1945.
Podaci bombarderskih grupa: najverovatnije 211. misija 455. BG.
Davis (cilj; aviona; tona bombi): M/Y; 1; 3,0
Hronologija: nema podataka.


Izbor fotografija

27. jun 1944., 816. eskadrila 483. BG



Još jedna fotografija snimljena 27. juna 1944.



Slika pogodaka 30. jula 1944.



Dejstvo 414. eskadrile 97. BG, 8. septembra 1944.


Slika pogodaka 19. januara 1945.





Nema želja za preko reda.
Onda da nastavim - abecedno po republikama. Ostale su još Hrvatska i Slovenija.
U Hrvatskoj je, preko reda, već napisano o Senju. Ostale su mi još fotografije i detaljniji podaci o 20 lokacija: (1) Banova Jaruga; (2) Bjelovar; (3) Dubrovnik; (4) Gospić; (5) Gračac; (6) Lošinj; (7) Metković; ( Novska; (9) Osijek; (10) Pula (Pola); (11) Ražanac; (12) Rijeka (Fiume); (13) Šibenik; (14) Sisak (Caprag); (15) Split; (16) Varaždin; (17) Vinkovci; (1 Zadar; (19) Zagreb; (20) Žumberak.


Hrvatska

Banova Jaruga

Davis u svojim tabelama navodi samo podatke o bombardovanjima u okviru strateških operacija savezničkih snaga. U tim tabelama nema podataka o bombardovanju železničkog čvorišta na pruzi Beograd - Zagreb, u mestu Banova Jaruga, između Novske i Kutine.
Međutim, tri fotografije, koje čuva australijski ratni muzej, kao i njihovi opisi, nedvosmisleno dokazuju najmanje dva bombardovanja, najverovatnije u okviru taktičkih operacija.
Na prvoj se vidi ogromni stub dima, koji se diže sa železničke stanice Banova jaruga.

Banova Jaruga, 05.02.1945.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK13989
Physical description: Black & white
Summary: Banova Jaruga, Yugoslavia. 1945-02-05. A large fire among the tankers in the railway sidings at Banova Jaruga, about fifty miles south east of Zagreb, with dense clouds of oily black smoke rising to a considerable height after an attack by aircraft of the Balkan Air Force in their operations against German rail communications in Yugoslavia.

Ugao iz kojeg su snimljene druge dve fotografije pokazuje da možda nije reč o klasičnom bombardovanju tepisima bombi bačenih sa velike visine. Najverovatnije je to bio napad raketama, koje su saveznici već tada koristili.

Banova Jaruga, april 1945.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK14010
Physical description: Black & white
Summary: Banna Jirugh, Yugoslavia. C. 1945-04. Beaufighter aircraft of the Balkan Air Force are taking an important part in the RAF attacks on German communications and shipping in Yugoslavia. Rockets from the RAF Beaufighters head for freight cars on the sidings at Banna Jirugh.

Banova Jaruga, april 1945.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK14011
Physical description: Black & white
Summary: Banna Jirugh, Yugoslavia. C. 1945-04. An explosion among the freight cars on the sidings at Banna Jirugh after the attack by rocket-firing Beaufighter aircraft of the Balkan Air Force had begun.



Bjelovar

Izgleda da krajem Drugog svetskog rata u Bjelovaru nije bilo ciljeva interesantnih za američko strategijsko vazduhoplovstvo.

Davis ne navodi ni jedan datum, a Hronologija pominje Bjelovar samo usputno, pod datumom 28. februar 1945.
"Fifteenth AF: 109 P-51s provide escort; 75 P-38s divebomb ... and strafe rail lines in the Sankt Veit, Austria-Klagenfurt, Austria-Villach, Austria-Ljubljana, areas; other P-38s and P-51s (about 25) strafe rail traffic around ... and attack Bjelovar Airfield in Yugoslavia".

Australijski muzej čuva jednu fotografiju napada na nemačke snage u Bjelovaru, novembra 1944.
Fabrički dimnjak koji se vidi iz oblaka dima i prašine upućuje na pretpostavku da je to bila lokacija tadašnje bjelovarske ciglane.

Bjelovar, novembar 1944.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK13369
Physical description: Black & white
Summary: Bjelovar, Yugoslavia. C. 1944-11. During an attack by South African Air Force Beaufighter aircraft of the Balkan Air Force on enemy barracks at Bjelovar. The Beaufighter aircraft attacked with bombs and rocket projectiles, and machine-gunned the barracks, which were set on fire.

Posle skoro 65 godina izgled lokacije je značajno promenjen. Međutim, prema ukrštanju puta i reke, mogla bi to biti lokacija prikazana na ovoj slici.



Dubrovnik

Davis-ove tabele o strategijskim bombardovanjima ne pominju Dubrovnik kao cilj.

Ali, pominju ga drugi izvori, pod više datuma.

9.10.1943.
Hronologija: "Twelfth AF: … P-38's fly sweep between island of Corfu and Dubrovnik…"

28.11.1943.
Hronologija: "Twelfth AF: B-25's bomb warehouses, docks, M/Ys, barracks, shipping, and other tgts in Sibenik, Zara, and Dubrovnik. DAF ftrs strafe trains between Dubrovnik and Metkovic, and Twelfth AF ftrs hit vehicles and troops in battle area…"

25.1.1944.
Hronologija: "Twelfth AF: … P-40's and P-47's hit shipping in Dubrovnik..."

24.2.1944.
Jedna verzija Hronologije pominje, sa opisom kao za 28. februar, a druga ne pominje ovaj datum.

28.2.1944.
Hronologija: "Twelfth AF: … P-47's hit motor vessels and tug off Dubrovnik …"

29.2.1944.
Hronologija: "Twelfth AF: … P-47's (with British aircraft) hit … and shipping off Dubrovnik…"

14.08.1944.
Bombardovanje pominje jedna fotografija sa Footnote



Nisam baš sasvim siguran, ali mislim da je napadnuta lokacija zaokružena na Google snimku.

26.8.1944.
Slika napada na nemačku komandu u Dubrovniku, koju čuva Australian War Memorial.

Dubrovnik, 26.08.1944.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: MED1891
Physical description: Black & white
Summary: Dubrovnik, Yugoslavia. 26 August 1944. A rocket-carrying Bristol Beaufighter aircraft of the Balkan Air Force is going in at roof top level to add further damage to this smoking building, a suspected German Headquarters.


Footnote čuva i jednu sliku na kojoj nije označen datum napada.





Gospić

I u Gospiću i njegovoj okolini savezničko vazduhoplovstvo u Drugom svetskom ratu imalo je mete.

U Hronologiji, pod datumom 30. maj1944., piše:
Fifteenth AF: Nearly 500 B-17's and B-24's attack … and M/Y at Zagreb. P-38's and P-51's provide escort. Many of the ftrs strafe T/Os in areas around Zut, Brod, Susak, Bihac, Medak, and along Karlovac-Livno road.

Imperial War Museum čuva jednu fotografiju dejstva SAAF-a u samom gradu Gospiću, 24.02.45.



Komentar uz sliku:
Imperial War Museum
Photo Number: C 5092
Photographer: Burne (Lt): No. 16 Squadron SAAF
Title: ROYAL AIR FORCE: ITALY, THE BALKANS AND SOUTH-EAST EUROPE, 1942-1945.
Collection No.: 4700-11
Description: Still from film shot from the nose camera of a Bristol Beaufighter, flown by Lt Burne of No. 16 Squadron SAAF, showing rocket projectiles from his aircraft exploding on an enemy-occupied building in the village of Gospic, Yugoslavia.
Date: 24 February 1945



Gračac

Dve slike napada na Gračac, u okviru taktičkih operacija januara 1945., jedini su dokaz da je bilo dejstava.
Posle više od 60 godina samo dobri poznavaoci ovog terena mogli bi da identifikuju tačnu lokaciju na osnovu detalja sa slika.
Gračac, januara 1945.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK13562
Physical description: Black & white
Summary: Gracac, Yugoslavia. C. 1945-01. Rockets speeding towards their target while smoke is rising from fires already started during the attack by Rocket-firing RAF and South African Air Force Beaufighters of the Balkan Air Force against German troops in the Yugoslav village of Gracac.


Gračac, januara 1945.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK13563
Physical description: Black & white
Summary: Gracac, Yugoslavia. C. 1945-01. Clouds of smoke rising from buildings at Gracac show where the rockets and bombs found their target in an attack by Rocket-firing RAF and South African Air Force Beaufighters of the Balkan Air Force



Lošinj

Davis i Hronologija na pominju otok Lošinj. Da je bilo dejstava dokazuju pronađeni snimci.

Snimak raketnog napada na nemačke položaje negde na otoku Lošinj, u severnom delu Jadranskog mora. Komentar uz sliku ne precizira tačnu lokaciju, a na osnovu detalja sa slike ona se teško može identifikovati.

Lošinj, 11.01.1945.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK14045
Physical description: Black & white
Summary: Lussin Island, Yugoslavia. 1945-01-11. An air attack by South African Air Force rocket-firing Beaufighter aircraft of the Balkan Air Force on German gun positions. Smoke is seen rising from one gun position, while other rockets are speeding to complete the destruction. Gun positions on Lussin Island have been attacked on several occasions by the Balkan Air Force.

Sledeća slika bombardovanja nemačkih položaja na Lošinju daje dovoljno detalja da se lokacija može precizno identifikovati.

Lošinj, februar 1945.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK13720
Physical description: Black & white
Summary: Lussin Island, North Dalmatia, Yugoslavia. C. 1945-02. German gun positions at the base for submersible and other small vessels at Lussin Piccolo on Lussin Island being attacked by bombs from Italian-based Baltimore aircraft of the Balkan Air Force.

Po sledećim slikama samo dobri poznavaoci terena mogli bi da utvrde tačne lokacije.

Lošinj, februar 1945.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK13721
Physical description: Black & white
Summary: Lussin Island, North Dalmatia, Yugoslavia. C. 1945-02. The start of an attack by rocket-firing South African Air Force Beaufighter aircraft of the Balkan Air Force on a German gun position on Lussin Island, a base for submersible and other small vessels.

Lošinj, februar 1945.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK13722
Physical description: Black & white
Summary: Lussin Island, North Dalmatia, Yugoslavia. C. 1945-02. A German gun position at the base for submersible and other small vessels at Lussin Piccolo on Lussin Island going up in smoke during a rocket attack by South African Air Force Beaufighter aircraft of the Balkan Air Force. A further salvo of rockets is seen on its way to complete the destruction.

Lošinj, februar 1945.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK13723
Physical description: Black & white
Summary: Lussin Island, North Dalmatia, Yugoslavia. C. 1945-02. Smoke rising from a small vessel at the Island of Lussin during an attack by a South African Air Force Beaufighter aircraft of the Balkan Air Force.

Lošinj, februar 1945.



Komentar uz sliku:
Australian War Memorial
ID Number: SUK13773
Physical description: Black & white
Summary: North Dalmatia, Yugoslavia. C. 1945-02. A South African Air Force Beaufighter aircraft attacks shipping with rockets at the German base on Lussin Island.
Copyright: Status to be assessed



Metković

Potvrđeno je najmanje sedam napada savezničkog vazduhoplovstva na ciljeve u Metkoviću i okolini.

7.11.1943.
"Twelfth AF: NATBF bmrs hit gun position along British Eighth and US Fifth Army fronts, shipping at Ancona harbor, and town of Ulcinj. Durazzo is bombed at night. XII A Spt Cmd and other ftrs of NATAF hit harbor and shipping at Split and train near Metkovic, …"

14.11.1943.
"Twelfth AF: … DAF FBs hit trains on E coast of Italy near Avezzano, along Dalmatian coast SE of Metkovic, and at Sarajevo…"

19.11.1943.
"Twelfth AF: … Ftrs (mostly DAF) also strafe trucks and trains around Rieti and Metkovic."

28.11.1943.
"Twelfth AF: B-25's bomb warehouses, docks, M/Ys, barracks, shipping, and other tgts in Sibenik, Zara, and Dubrovnik. DAF ftrs strafe trains between Dubrovnik and Metkovic, …"

8.1.1944.
"Twelfth AF: B-25's bomb harbor, warehouses, and railway at Metkovic ..."

18.1.1944.
"Twelfth AF: … P-40's hit trains, wharves and vessels in Ploca and Metkovic areas …"

19.3.1944.
"Fifteenth AF: … Other B-24's (over 150) hit Graz factory complex M/Ys at Metkovic and Knin …"
Ovaj napad potvrđuju i Davis-ove tabele. U njima je podatak da je 25 aviona 15. AF bacilo 61 tonu bombi na cilj označen kao T/O (target of opportunity).

Nisu pronađene fotografije snimljene za vreme ovih napada. Međutim, pronađen je jedan izviđači snimak, sa interesantnim komentarom na poleđini.







Novska

Izgleda da je železnička raskrsnica Novska za saveznike imala manji značaj nego neke druge.
Davis navodi podatke o samo dva noćna napada strategijskih bombardera iz sastava RAF-ove 205. grupe:
- 21.03.1945. - cilj: M/Y, 70 aviona, 233 tone bombi;
- 3.04.1945. - cilj: M/Y, 52 aviona, 177,8 tona bombi, 2 oborena (po jedan iz 37. i 104. eskadrile).

Zabeleženi su i podaci o dva taktička napada.
Prvi, 18.11.1944., izvela je 340. BG iz sastava 12. AF. Bila je to njihova 347 misija.
Drugi napad (na železničku kompoziciju u okolini Novske) izvela je aprila 1945. 213. eskadrila RAF-a. U to vreme bili su u sastavu Balkanskih vazduhoplovnih snaga (BAF).

Fotografiju tog napada čuva Imperial War Museum.




ITEM NAME: ROYAL AIR FORCE: ITALY, THE BALKANS AND SOUTH EAST EUROPE, 1942-1945.
AIR MINISTRY SECOND WORLD WAR OFFICIAL COLLECTION
PRODUCTION DATE: April 1945
MAKER: No. 213 Squadron RAF
DESCRIPTION: Part of a train on the railway line between Novska and Zagreb, Croatia, Yugoslavia, explodes during an attack by North American Mustangs of No. 213 Squadron RAF.



Osijek

Davis je zabeležio podatke o dva strategijska bombardovanja ciljeva u Osijeku.

U prvom napadu, 14.06.1944., 78 aviona bacilo je 173,2 tone bombi na cilj označen kao O/R (rafinerija nafte).
Taj napad zabeležen je i u Hronologiji:
"Fifteenth AF: More than 550 B-17's and B-24's attack oil refineries and other tgts in Hungary and Yugoslavia, including Budapest, Petfurdo, Komarom, Osijek, and Sisak. P-38's, P-47's, and P-51's escort HBs and P-38's strafe and dive-bomb A/F at Kecskemet."
Zabeležile su ga i dve bombarderske grupe - 449. (kao 80. misiju) i 450. (kao 87. misiju).

Pronađene su i dve fotografije.



Lokacija je identifikovana na osnovu ove fotografije.




U drugom napadu, 17.09.1944., napadnute su železničke instalacije. Davis tvrdi da je 5 aviona bacilo 12,5 tona bombi.
U Hronologiji i spiskovima misija BG nisu pronađeni podaci o ovom napadu.


Treći napad pominje samo Hronologija, pod datumom 21.09.1944.
"Fifteenth AF: 345 HBs attack M/Ys at Debreczen, Bekescsaba, and Brod, railroad and highway bridges at Baja, in Kiskore area, and at Tiszafured, plus Novi Sad railroad bridge. 42 P-38's dive-bomb Osijek M/Y. Other ftrs escort HBs. 2 C-47's (1 from Balkan AF), with 8 P-51's escorting, evacuate Fifteenth AF personnel from Yugoslavia to Italy."

Hvala još jednom za podatke o Mariboru

@cxfan

Nema na čemu. Hvala tebi što si se interesovao.
Nastavi da pratiš temu.
Ako ne bude prekorednih želja, koje ću svakako da ispunim, imam još desetak gradova i mesta u Hrvatskoj, pa prelazim na podatke o Sloveniji.



Pula (Pola)

U okviru strateških operacija na teritoriji Hrvatske, najčešće su bombardovani ciljevi u Puli. Šest vrsta ciljeva bombardovano je ukupno 22 puta.
Od 9. januara 1944. do 3. marta 1945., za 15 dana bombardovanja, više od 550 američkih i 100 britanskih bombardera bacilo je na ciljeve u Puli oko 1.700 tona bombi. Amerikanci su izgubili 8 aviona, a RAF jedan.

Ciljevi su bili:
- po 1 put u Gradu (City po pravilu "O") i objekti za podršku nemačkim podmornicama (UB/Base),
- 2 puta skladišta goriva (O/St),
- 3 puta depoi (Depots),
- 3 puta železničke instalacije (M/Y),
- 12 puta područje luke i sve što se nalazi u njemu (P/A).

Najjači napad bio je 19.02.1945., kada je na četiri cilja 116 aviona bacilo 228 tona bombi.


Bombardovanja po datumima:

(1) 9.1.1944.
Davis: cilj - P/A; aviona 107; bombi 319,5 t;
Hronologija: jedna verzija pominje napad, druga ne pominje.;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 2/120; 97/215; 301/201. Pratnja: 14. misija 325 FG.










(2) 25.2.1944.
Davis: cilj - P/A; aviona 27; bombi 81,0 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: … Other B-17's hit Zara harbor and Pola. B-24's attack Fiume M/Y …";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 97/242.


(3) 8.6.1944.
Davis: cilj - UB/Base; aviona 52; bombi 156,0 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: 52 B-17's, with P-47 escort, bomb navy yard and drydocks at Pola.";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 301/281; 463/38. Pratnja: 2. misija 332 FG.






(4) 22.6.1944.
Davis: cilj - P/A; aviona 38; bombi 80,8 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: Following 5 consecutive days of bad weather more than 600 HBs bomb tgts … harbor at Pola, …";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 484/33.


(5) 21.7.1944.
Davis: cilj - M/Y; aviona 1; bombi 2,5 t;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.


(6) 1.2.1945.
Davis: cilj - P/A; aviona 1; bombi 2,0 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: … 1 HB bombs Pula …";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.


(7) 7.2.1945.
Davis: ciljevi:
- P/A; aviona 1; bombi 2,0 t;
- O/St; aviona 53; oboren 1; bombi 108,2 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: … bomb oil refineries at …, oil storage at Pula …";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 485/132.


( 13.2.1945.
Davis: cilj - P/A; aviona 17; oborena 2; bombi 34,0 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: In the Vienna area 640-plus HBs with ftr spt hit …, Zagreb (2) and Maribor (2), Pula harbor, Maribor locomotive depot …";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 464/154.
Pronađena je jedna fotografija sa ovim datumom.




(9) 14.2.1945.
Davis: cilj - M/Y; aviona 1; bombi 2,5 t;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.


(10) 16.2.1945.
Davis: cilj - P/A; aviona 1; bombi 2,0 t;
Hronologija: nema podataka.;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.


(11) 17.2.1945.
Davis - cilj - P/A Drydock; aviona 83; oboren 1; bombi 162,0 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: About 500 HBs attack … and harbors at Fiume, Trieste, and Pula …"
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 464/159; 465/143; 485/140.


(12) 19.2.1945.
Davis - ciljevi:
- City; aviona 12; oboren 1; bombi 24,0 t;
- M/Y; aviona 6; bombi 16,5 t;
- P/A; aviona 97; oborena 2; bombi 185,0 t;
- Depots; aviona 1; bombi 2,5 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: … bomb and Maribor, shipyards in Fiume, and Pula harbor and military installations …";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 456/201; 459/193; 485/141.
Prema pronađenoj fotografiji, učestvovala je i 301. BG. Međutim u dva spiska njihovih misija piše da su toga dana napadali Klagenfurt. Dilemu donekle razjašnjava komentar upisan na fotografiju (altrenativni cilj broj 5).




(13) 20.2.1945.
Davis - ciljevi:
- Depots; aviona 24; bombi 47,0 t;
- O/St; aviona 1; bombi 1,5 t;
- P/A; aviona 24; oboren 1; bombi 48,0 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: 520-plus B-17's, with ftr escort, and B-24's bomb … harbor at Pula, and shipyards at Trieste and Fiume.";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): jedini podatak je fotografija dejstva 451. BG.




(14) 21.2.1945.
Davis - ciljevi:
- Depots; aviona 1; bombi 3,0 t;
- P/A; aviona 70; oboren 1; bombi 258,5 t;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 205. grupa RAF-a/?.

U Davis-ovim tabelama napadi na oba cilja 21. februara 1945. upisani su kao dnevne misije.
Međutim, izgleda da je napad 70 RAF-ovih aviona na cilj "Pola/Naval Arms Dep" izvršen noću. Bar tako pokazuje pronađena fotografija




(15) 3.3.1945. - noćni napad
Davis: cilj - P/A; aviona 31; bombi 87,4 t;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 205. grupa RAF-a/?

Izvinjavam se ako je neko ranije postavljao ovaj link - ovde ima dosta zanimljivih fotosa bombardovanja Jugoslovenskih gradova kao i drugih područja izvan Jugoslavije....

http://www.301bg.com/Photo_Albums.cfm

@RJ

Na devetoj strani su linkovi na sajtove bombarderskih grupa 15. AF. Bar oni koje sam do sada pronašao.

Iako sam dao linkove na strane sajtova sa spiskovima misija, mislim da nije problem da se, na svakom sajtu, sa te strane pređe na stranu sa fotografijama.

Ponekad je potrebno malo "kopanja" da se dođe do svih fotografija.

Jedan od primera metodološke nedoslednosti je upravo sajt 301. BG.
Deo fotografija, koje prikazuju bombardovanja, postavljen je na linku koji si dao, u grupi "Photo Albums - Collections".
Drugi deo nalazi se u spisku misija, kao ilustracija konkretne misije.

Ni drugi timovi, koji su radili sajtove drugih BG, nisu bili uvek dosledni u načinu prikazivanja podataka. Naravno, sve to otežava pronalaženje podataka.



Ražanac

Izvori nisu saglasni o tome koliko je puta bombardovana luka u malom mestu Ražanac, dvadesetak kilometara severoistočno od Zadra.

Davis navodi podatke o jednom bombardovanju, 27. maja 1944. Po tim podacima, 32 bombardera bacila su 60,5 t bombi na luku, koju su Nemci koristili kao pomoćnu luku, posle uništenja zadarske luke. Misija je svrstana u kategoriju "R".

Napad potvrđuju još tri izvora.
1. Lt. George Wolf, koji je u svoj spisak misija upisao: 5/27/44 Town of Razanak, 97th Bomb Group, 342 Bomb Squadron.
2. Hronologija: " Fifteenth AF: … B-17's and B-24's, with P-38 and P-51 escorts, bomb …, and port of Razanac. "
3. fotografija, uz koju je objašnjenje da prikazuje napad na luku Ražanac, 27. maja 1944.





Međutim, izgleda da tu nije kraj priče.
Na linku
www.razanac.net/drugi-svjetski-rat.html
nalazi se tekst o istoriji Ražanca u Drugom svetskom ratu.

Trebalo bi da je on najtačniji, jer prenosi sećanja očevidaca. Međutim, u najmanju ruku on je zbunjujući.
U tom tekstu se tvrdi da je Ražanac bombardovan tri puta. Istovremeno pominju se četiri datuma. Povrh svega, tekst je ilustrovan fotografijom snimljenom iznad Banja Luke 11. juna 1944.

Ali, da krenem redom.
U delu teksta, koji je posvećen bombardovanjima, autor (ili autori) najpre objašnjava u koje svrhe je korišćena luka Ražanac:
"U tom periodu Ražanac je branilo oko 100 njemačkih vojnika i oko 70 ustaša, jer je u to vrijeme preko ražanačke luke prevožen vojni materijal za Šibenik. Nijemci su organizirali velike kolone kamiona, koje su prometovale između Šibenika i Ražanca."

Zatim objašnjava ko je tužibaba i ko je sve odgovoran za ono što se dešavalo:
"O ovim aktivnostima Nijemaca u Ražancu partizanska je obavještajna služba detaljno informirala više partizanske vojne komande, a one savezničke vojne organe. Saveznici, ne razmišljajući mnogo, jer ionako u Ražancu nisu njihovi civili, niti je to njihova zemlja, pa neka se razara, šalju iz Italije na Ražanac eskadrilu „letećih tvrđava” praćenih sa dvadesetak lovaca."

Posle toga, citira sećanja očevica, partizana Vinka Kožula. U nešto skraćenoj verziji ono glasi (u zagradama su moja objašnjenja):
„30. svibnja (maja) 1944. bio je lijep, sunčan i ugodan proljetni dan. Nalazili smo se u Starigradu (mesto na suprotnoj strani zaliva), gdje su se vojnici odmarali ili čistili i podmazivali svoje naoružanje. Odjednom oko 10 sati našu pažnju privukao je prizor kojega smo često i sa zadovoljstvom promatrali tih proljetnih dana. Sa juga se najprije čula tutnjava avionskih motora. U početku jedva čujna da bi se zatim sve više pojačavala i iznad nas stvarala zagušljujuću grmljavinu. „Leteće tvrđave” plovile su u savršenom redu, a iznad njih su se miješali lovački avioni vrteći se oko ovih grdosija kao male ptičice oko velikih tromih slonova. Nabrojili smo ih 52.
„Idu u posjet Njemačkoj i Austriji”, rekosmo zadovoljno. Međutim, kada je eskadrila došla do južne ivice kanala, okrenula se kao četa vojnika prema zapadu. „Idu na Ražanac”, čulo se odjednom više glasova.
Da li je moguće da saveznici šalju toliki broj teških bombardera na jedno malo mjesto u kojem se nalazi oko 110 neprijateljskih vojnika i mala morska lučica – razmišljali smo i sa strepnjom pratili što će se dalje događati. Sada ih već nismo sa simpatijama promatrali, jer to je naše partizansko mjesto, tamo su naši prijatelji, naši ljudi i drugovi."

Interesantno. Nemci i ustaše brane partizansko mesto, a njima (tužibabama) smeta što se, usput, tuda provozi vojni materijal u Šibenik.

U nastavku teksta autor kaže: "U svibnju 1944.g. saveznički zrakoplovi su čak dva puta bombardirali Ražanac. Prvi put 05. svibnja (8 poginulih mještana), a drugi put 27. svibnja."

Dakle, autor tvrdi da su u maju 1944. bila dva bombardovanja. Prvo 5. i drugo 27., koje potvrđuju i saveznički izvori.
A gde nestade Vinkovo sećanje na 30. maj? Da li je to bilo treće bombardovanje ili su Vinko i autor pobrkali datume? Jer, dalje u tekstu piše:
"Treće, i moglo bi se reći i najgore bombardiranje Ražanca po stanovništvo, dogodilo se 18. rujna (septembar) 1944.g. Tom prilikom je iz obitelji Žagar poginulo čak devet ukućana i još devet mještana."

Kao što rekoh, vrhunac zbunjujućih podataka je fotografija bombardovanja srednjovekovne tvrđave u Banja Luci. Ja sam je pronašao kod izvora koji se jasno potpisao na njoj.



A prava fotografija Ražanca je prva, pronađena na www.footnote.com.



Rijeka (Fiume)


Strategijska bombardovanja rafinerije nafte, lučkih instalacija, brodogradilišta, nemačkih brodova i drugih ciljeva u Rijeci počela su bombardovanjem rafinerije još 30.11.1943. i trajala su do 21.02.1945.
Od 15. do 21. februara 1945. bombardovanja su vršena svakog dana.
Iako je po Davis-ovim kriterijumima napad na O/R Fiume 30. novembra 1943. svrstan i Italiju, faktički je to bilo prvo strategijsko bombardovanje nekog cilja na teritoriji Jugoslavije.

Tokom tih bombardovanja, preko 570 savezničkih aviona bacilo je više od 1.400 tona bombi. U ovim akcijama saveznici nisu imali gubitaka.

Bombardovani su ciljevi:
- 8 puta luka i brodogradilište (P/A);
- 5 puta rafinerija (O/R);
- 2 puta železničke instalacije (M/Y);
- 2 puta pruga (RR);
- 2 puta cilj koji Davis označava sa "Torpedo/P", ali u legendi tabele ne daje objašnjenje.

Avioni 15. AF napali su ciljeve 15 puta. RAF-ova 205. grupa izvršila je dva dnevna i dva noćna napada.

Po broju aviona, najjači napad bio je 20.februara 1945., kada je 110 aviona napalo dva cilja i bacilo 222,5 t bombi.
Međutim, po količini bačenih bombi, najjači je bio RAF-ov noćni napad na rafineriju 19. jula 1944. (99 aviona, 263,5 t bombi).

O taktičkim bombardovanjima nema potpunije sređenih podataka.


Pregled strategijskih i taktičkih bombardovanja po danima:

(1) 30.11.1943.
Davis: cilj - O/R; aviona - 20; bombi - 26,5 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: … B-24's, with P-38 escort, bomb Fiume through overcast.";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.

(2) 7.1.1944.
Davis: cilj - Torpedo/P; aviona - 21; bombi - 63,0 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: B-17's, with P-38 escort, bomb an aircraft factory at Maribor and a torpedo factory at Fiume. The P-38's battle a superior number of enemy ftrs over Maribor area …";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 301/199.

(3) 21.1.1944. - noćna misija
Davis: cilj - Torpedo/P; aviona - 43; bombi - 72,0 t;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 205. grupa RAF-a.

(4) 17.2.1944.
Davis: cilj - P/A; aviona - 34; bombi - 64,5 t;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.

(5) 24.2.1944.
Davis: nema podataka;
Hronologija: "Fifteenth AF: B-17's (in coordination with Eighth AF raids on Germany) … and oil refinery at Fiume…";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 99/154 (podatak iz spiska misija u kojima je učestvovao Joffrion, Joseph M.).

(6) 25.2.1944.
Davis: cilj - RR; aviona - 45; bombi - 126,0 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: … Other B-17's hit Zara harbor and Pola. B-24's attack Fiume M/Y …";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.

(7) 26.3.1944.
Davis: cilj - P/A; aviona - 27; bombi - 67,5 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: 60-plus B-17's and B-24's hit port of Fiume …";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 97/252.

( 19.7.1944. - noćna misija
Davis: cilj - O/R; aviona - 99; bombi - 263,5 t;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 205. grupa RAF-a.

(9) 5.11.1944. - taktičko bombardovanje
Jedini podatak o ovom bombardovanju je fotografija 454. eskadrile RAAF-a.



Komentar uz fotografiju:
ROYAL AIR FORCE: ITALY, THE BALKANS AND SOUTH-EAST EUROPE, 1942-1945.
AIR MINISTRY SECOND WORLD WAR OFFICIAL COLLECTION
PRODUCTION DATE:
5 November 1944
MAKER:
No 454 Squadron RAAF
DESCRIPTION:
A Martin Baltimore of No. 454 Squadron RAF flies over Fiume during a daylight raid by aircraft of No. 253 Wing RAF. Bombs can be seen exploding on the main railway station and in the water of the Porto Principale by the Molo Genova.

Izgled posle bombardovanja




(10) 21.1.1945. - taktičko bombardovanje
Davis: nema podataka;
Hronologija: "Fifteenth AF: … 43 P-38's bomb oil refinery at Fiume. Other ftrs escort rcn missions and accompany supply-dropping operations to Yugoslavia.";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): ovo nije bio napad strategijskih bombardera.

(11) 15.2.1945.
Davis - ciljevi: - P/A; aviona - 1; bombi - 2,0 t; - O/R; aviona - 68; bombi - 221,5 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: … B-24's and B-17's bomb …, shipyards in Fiume …";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka za P/A, a O/R je napala 205. grupa RAF-a.




(12) 16.2.1945.
Davis: cilj - P/A; aviona - 67; bombi - 224,1 t;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.

(13) 17.2.1945.
Davis: nema podataka;
Hronologija: "Fifteenth AF: About 500 HBs attack …, plus shipyards and harbors at Fiume, Trieste, and Pula…";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.

(14) 18.2.1945.
Davis: cilj - P/A; aviona - 1; bombi - 2,0 t;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.

(15) 19.2.1945.
Davis: cilj - P/A; aviona - 33; bombi - 61,5 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: … B-24's and B-17's, escorted by about 220 P-51's and P-38's, bomb …, and Maribor, shipyards in Fiume, and Pula harbor and military installations…";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 455/197 (podatak nije do kraja potvrđen).

(16) 20.2.1945.
Davis - ciljevi: - M/Y; aviona - 28; bombi - 53,0 t; - P/A; aviona - 82; bombi - 169,5 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: 520-plus B-17's, with ftr escort, and B-24's bomb …, harbor at Pula, and shipyards at Trieste and Fiume.";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 98/?; 376/?; 461/179.
Interesantan je zapis o ovoj misiji 461. BG.
Mission No. 179
20 February 1945
Target: Fiume Shipyards, Italy
Thick Cirrus at the head of the Adriatic with tops over 23,000 feet compelled the Group leader, Major Mixson, to abandon the Bolzano Marshalling Yard, Italy, as a primary target on 20 February 1945. The second alternate target, the shipyards at Fiume, Italy, was bombed visually for a score of 37.3 percent. The main concentration of bombs fell in the built-up area near the docks with hits on the docks, warehouses, and harbor jetty. This mission resulted in three cases of frostbite, an unusual experience for the flying personnel of this Group.






(17) 21.2.1945.
Davis: cilj - M/Y; aviona - 2; bombi - 4,0 t;
Hronologija: "Fifteenth AF: … B-17's and B-24's with ftr escorts bomb … and shipyards at Trieste and Fiume.";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka



Sisak

Ciljevi za savezničke strategijske bombardere u Sisku i njegovom predgrađu Capragu bili su:
- rafinerija - dva puta,
- skladište goriva - jedan put i
- železničke instalacije - dva puta.

Svi napadi izvedeni su po danu i bez gubitaka. Nije bilo napada iz kategorije "R".


Prvi napad izveden je na rafineriju nafte 14.06.1944.
Davis navodi podatke da su 73 aviona bacila 171,8 bombi.
Iz zapisa u Hronologiji saznajemo da je to bilo u sklopu sinhronizovanog napada na više rafinerija:
"Fifteenth AF: More than 550 B-17's and B-24's attack oil refineries and other tgts in Hungary and Yugoslavia, including Budapest, Petfurdo, Komarom, Osijek, and Sisak. P-38's, P-47's, and P-51's escort HBs and P-38's strafe and dive-bomb A/F at Kecskemet."
Napad potvrđuje i 98. BG, koja je pod rednim brojem 244. u listu misija upisala "Sisak, Caprag".




U drugom napadu, 08.07.1944. , učestvovala su samo tri aviona.
Jedan je bacio 2 t bombi na železničke instalacije, drugi 2 t na rafineriju, a treći 3 t na skladište goriva.
Hronologija ne pominje ove napade. Potvrda nije pronađena ni u spiskovima misija bombarderskih grupa.
Međutim, pronađene su dve fotografije, najverovatnije snimljene toga dana,
Naime, na njima se vidi dim iz zapaljenih rezervoara skladišta goriva. Nema dima iz pravca rafinerije. Da gori i rafinerija, udaljena samo 2-3 km, dim od nje bi dolazio iz gornjeg desnog ugla prve, odnosno gornjeg levog ugla druge fotografije.






Treći napad bio je 19.11.1944., kada je jedan avion bacio 1,8 t bombi na železničke instalacije.
Ni ovaj napad ne pominju ni Hronologija ni spiskovi misija bombarderskih grupa.


Četvrti napad, 17.3.1945., pominje samo Hronologija:
"Fifteenth AF: … 98 P-38's dive-bomb Ptuj and Zagreb railroad bridges, Klinca Sela M/Y, and Sisak M/Y and bridge. …"
Pre ovog napada bio je planiran napad na Caprag 26.02.1945. Međutim, loše vreme omelo je 484. BG da izvrši svoju 165. misiju.


Dakle, saveznici su rafineriju eliminisali u jednom napadu (73 aviona, 14.06.1944.), uz mali popravni (jedan avion, 08.07.1944.).
Prema dostupnim podacima, izgleda da je posao sa skladištem goriva završio samo jedan avion, sa 3 t bombi (08.07.1944.).

Železničkom saobraćaju kroz Sisak nisu pridavali veći značaj (dva puta po jedan strategijski bombarder i jednom nepoznat broj P-3.
Nameće se logično pitanje: "Zašto, kada je to deo pružnog pravca Beograd - Zagreb?". Ne znam da li je i tada postojao krak Sisak - Petrinja - Glina - Karlovac.
Odgovor je jednostavan. Nalazi se u podacima o bombardovanju železničke raskrsnice Novska.
Tu se pruga Beograd - Zagreb račva na južni krak (preko Siska) i severni (preko Kutine i Dugog Sela).
Saveznički planeri su sasvim logično zaključili na im je ta tačka rentabilan cilj. Zato su, u samo dva noćna napada (21.03. i 03.04.1945.), 122 aviona 205. grupe RAF-a izručila 410,8 t bombi. Ta železnička raskrsnica bila je važna za Nemce u povlačenju, pa su je žestoko branili i u drugom napadu oborili dva aviona.



Split

U pregledima dejstava savezničkog vazduhoplovstva Split se pominje uz 19 datuma. Od toga, 11 napada izvele su jedinice u sastavu 12. AF, a 8 napada jedinice 15. AF.
Naravno, kao i u slučaju ostalih gradova, podaci iz različitih izvora nisu saglasni. Pre svega, teško je da se utvrdi kada su počeli napadi na ciljeve u Splitu.

Na primer, prema jednoj fotografiji, koju čuva Australian War Memorial, RAF je bombardovao nemačke snage u Splitu 1942. godine.
Sumnju u tačnost datuma upravo izaziva podatak iz opisa slike da su bombardovali "German troop concentrations". Naime, Split su 1942. još uveliko držali Italijani.
Drugu sumnju izaziva identična fotografija, na čijoj poleđini piše da je to misija bombardera 12. AF.

Zato je veća verovatnoća da je početak napada na ciljeve u Splitu bio 31.10.1943. Taj podatak navodi Hronologija. Do 03.01.1944. napade su izvodile jedinice 12. AF. Od 7.januara do 8. jula 1944. Zadatak su preuzele bombarderske grupe 15. AF.
Samo u tom periodu, sedam puta napadnut je po jedan cilj i jednog dana dva cilja. U napadima su učestvovala 124 bombardera. Bacili su 302,2 t bombi na taktičke ciljeve u gradu, lučke i železničke instalacije i industrijsku zonu.
Luka i lučke instalacije napadnute su 5 puta; železničke instalacije - dva puta; industrijska zona (Cement Works) - jednom i taktički ciljevi u gradu - jednom.

Najjači napad bio je 12.04.1944. Tada je 38 aviona bacilo 112,3 t bombi na fabriku cementa. Istovremeno, jedan avion je bacio 2 t bombi na železničke instalacije.
Samo jedan napad je izvršen na zahtev partizanskih snaga ("R"). Bio je to napad 03.06.1944., kada je 38 aviona bacilo 72,8 t bombi u zoni splitske luke i severnog dela Splita.

Tokom tih napada saveznici nisu imali gubitaka.

Pregled po datumima
(za taktičke napade nema sređenih podataka)

31.10.1943 - taktički napad
Hronologija: "Twelfth AF: … Weather cancels all NATAF attacks except for 11 P-40's which bomb and strafe tanker off Split, …"

1.11.1943 - taktički napad
Hronologija: "Twelfth AF: With activation of Fifteenth AF on this date, the units of XII BC transfer to the new AF. NATBF aircraft bomb shipping in harbors of Ancona and Split,... DAF hits inland roads and vehicles in adv of battleline, shipping at Split, and town of Carpinone."

5.11.1943 - taktički napad
Hronologija: "Twelfth AF: … XII A Spt Cmd and DAF ftrs and FBs attack …, and vessels off Split."

7.11.1943 - taktički napad
Hronologija: "Twelfth AF: NATBF bmrs hit gun position …, shipping at …, and town of Ulcinj…. XII A Spt Cmd and other ftrs of NATAF hit harbor and shipping at Split and train near Metkovic…"

9.11.1943 - taktički napad
Hronologija: "Twelfth AF: … other NATAF FBs hit shipping in Split harbor. …"

10.11.1943 - taktički napad
Hronologija: "Twelfth AF: NATBF bmrs hit shipping at Split and …"

5.12.1943 - taktički napad
Hronologija: "Twelfth AF: Weather hampers MB operations, but B-25's manage to bomb bridge at Pescara and M/Y and shipyards at Split. US FBs and ftrs (and a number of other Allied airplanes) hit gun positions S of Chieti, vessel in Poljud harbor (near Split), …"

10.12.1943 - taktički napad
Hronologija: "Twelfth AF: … Ftrs also bomb vessel in harbor at Split."

13.12.1943 - taktički napad
Hronologija: "Twelfth AF: B-25's bomb oil depot, harbor, warehouses, and railway yard at Sibenik and Split. …"

19.12.1943 - taktički napad
Hronologija: "Twelfth AF: … P-40's bomb …, and hit shipping at Split, Trogir, and Solin. …"

3.1.1944 - taktički napad
Hronologija: "Twelfth AF: … B-25's bomb troop concentration area at Prijedor, and along with SAAF and RAF Baltimores, hit Split and Sibenik. …"

7.1.1944
Davis: cilj - P/A; 8 aviona; 24,0 t bombi;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.

24.3.1944
Davis: cilj - P/A; 2 aviona; 6,0 t bombi;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.

12.4.1944
Davis - ciljevi:
- I/A (Cement Works); 38 aviona; 112,3 t bombi;
- M/Y; 1 avion; 2,0 t bombi;
Hronologija: jedna verzija nema podataka, a u drugoj verziji piše: "B-17s hit aircraft factories ... and Split, Yugoslavia; the B-24s hit ... the marshalling yard and air depot at Zagreb, Yugoslavia";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 483/1.

3.6.1944
Davis: cilj - City; 38 aviona; 72,8 t bombi;
Hronologija: "Fifteenth AF: … 36 B-24's bomb waterfront area of Omis and 38 hit port area and W part of Split. …";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 459/52.

14.6.1944
Davis: cilj - P/A; 18 aviona; 38,2 t bombi;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 484/32.

26.6.1944
Davis: cilj - P/A; 1 avion; 2,2 t bombi;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.

30.6.1944
Davis: cilj - P/A; 17 aviona; 42,2 t bombi;
Hronologija: "Fifteenth AF: … 188 HBs, escorted by 138 ftrs, hit A/F at Zagreb and … Split, highway bridge at Brac I, A/F at Banjaluka, …";
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): 485/33.

8.7.1944
Davis: cilj - M/Y; 1 avion; 2,5 t bombi;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (BG broj/misija broj): nema podataka.


Fotografije bombardovanja

Split, 1942. ili 1943. godine?



Komentar uz identičnu sliku, koju čuva Australian War Memorial:
ID Number: MED0841
Physical description: Black & white
Summary: Split, Yugoslavia. c. 1942. Aerial view with smoke rising from bombed harbour installations during the air attack. RAF Glen Martin Baltimore bomber aircraft were part of a force which attacked docks, railway yards and German troop concentrations in Yugoslavia.




U preletu preko otoka Šolta





Šibenik

Davis, Hronologija i bombarderske grupe pominju Šibenik 15 puta.
Ciljevi u Šibeniku bombardovani su najmanje 12 puta u okviru taktičkih dejstava (12. AF) i tri puta po planovima za strategijska bombardovanja (15. AF.

Nema podataka o broju aviona i količinama bačenih bombi tokom taktičkih bombardovanja.
U tri napada izvedena u okviru strategijskih planova učestvovao je ukupno 51 avion (48+1+2). Bacili su 128,7 t bombi (120,2 + 2,5 + 6,0).

Za samo jedan napad na šibensku luku može se reći da je bio u kategoriji jačih. To je bio napad 22.02.1944., kada je 48 bombardera bacilo 120,2 t bombi.

Tokom strategijskih napada, saveznici nisu imali gubitaka. Nije bilo noćnih napada i napada na zahtev partizanskih jedinica. Sve napade izvele su jedinice 12. i 15. AF.


Pregled po datumima

16.11.1943.
Hronologija: "Twelfth AF: B-25's bomb Sibenik and Eleusis A/Fs.";
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): nema podataka.

18.11.1943.
Hronologija: "Twelfth AF: … FBs hit ship in Krka R, trains at Knin M/Y and between Knin and Kosovo landing ground at sin;, harbor and vessels at Sibenik, …";
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): nema podataka.

25.11.1943.
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): 340/96 (BG iz sastava 12. AF).

27.11.1943.
Hronologija: "Twelfth AF: … B-25's also bomb Porto Civitanova and Sibenik.";
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): nema podataka.

28.11.1943.
Hronologija: "Twelfth AF: B-25's bomb warehouses, docks, M/Ys, barracks, shipping, and other tgts in Sibenik, Zara, and Dubrovnik. DAF ftrs strafe trains between Dubrovnik and Metkovic, …";
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): nema podataka.

3.12.1943.
Hronologija: "Twelfth AF: ... B-25's bomb harbor and M/Y at Sibenik. … Other FBs attack vessel at Sibenik and …";
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): 340/102 (BG iz sastava 12. AF).

13.12.1943.
Hronologija: "Twelfth AF: B-25's bomb oil depot, harbor, warehouses, and railway yard at Sibenik and Split. …";
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): nema podataka.

16.12.1943.
Hronologija: "Twelfth AF: B-25's bomb shipping at Zara and harbor and M/Y at Sibenik. P-40's and P-47's hit vessel S of Zara and strafe T/Os on Peljesac Peninsula.";
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): nema podataka.

3.1.1944.
Hronologija: "Twelfth AF: … B-25's bomb troop concentration area at Prijedor, and along with SAAF and RAF Baltimores, hit Split and Sibenik. …";
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): nema podataka.

13.1.1944.
Hronologija: "Twelfth AF: ... AAF, RAF, SAAF, and RAAF FBs hit shipping along Dalmatian coast at Sibenik and in Krka R. …";
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): nema podataka.

17.1.1944.
Hronologija: "Twelfth AF: ... P-40's hit Sibenik harbor, …";
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): nema podataka.

22.2.1944.
Davis: cilj - P/A; 48 aviona; 120,2 t bombi;
Hronologija: "Fifteenth AF: B-17's attack …, and Zagreb. ... Other B-24's pound town of Sibenik and harbor at Zara. …";
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): 456/3 (podatak o broju misije nije do kraja potvrđen).

25.2.1944.
Davis: cilj - M/Y; 1 aviona; 2,5 t bombi;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): .

2.3.1944.
Hronologija: "Twelfth AF: … P-47's hit motor vessel of Sibenik, …";
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): nema podataka.

17.3.1944.
Davis: cilj - P/A; 2 aviona; 6,0 t bombi;
Hronologija: nema podataka;
Bombarderske grupe (grupa broj/misija broj): nema podataka.


Fotografije bombardovanja

Napad na lučke instalacije 27.11.1943.




Nepoznat datum





Varaždin

Prvi napad na železničke instalacije u Varaždinu izvelo je 15 aviona 24.5.1944. Bacili su 34,8 t bombi.
Nije pronađen podatak kojim su bombarderskim grupama pripadali.
Napad potvrđuje i zapis u Hronologiji:
"Fifteenth AF: … B-17's and B-24's attack … and Zagreb, and Varazdin M/Y. …"


Izgleda da je usledila skoro jednogodišnja pauza.
Davis u svojim tabelama ne navodi datum 14.3.1945.
Ta okolnost dovodi u sumnju kompletnost Davis-ovih podataka. Naime, čak dve bombarderske grupe (98. i 450.) u pregledima misija imaju zabeležen napad toga dana na železnički most u Varaždinu.
Tačnost podatka u njihovim spiskovima misija potvrđuje i zapis o misijama 332. lovačke grupe. Zapisali su da su toga dana, na svojoj 222. misiji, pratili bombardere 47. BW u napadu na Varaždin (98. i 450. BG su iz sastava 47. BW).


Sledeći datum koji navodi Davis je 16.3.1945. Opet su napadnute železničke instalacije (7 aviona, 13,5 t bombi).
I ovaj napad potvrđuje Hronologija:
"Fifteenth AF: … bomb … and M/Ys at …, Varazdin and Pragersko. …"
Bombarderske grupe nisu upisale pod tim datumom ni Varaždin (7 aviona) ni Pragersko, kod Slovenske Bistrice (9 aviona).


Logično je što Davis ne navodi datum 18.3.1945., jer to nije bio napad strategijskih bombardera.
Karakter napada objašnjava zapis u Hronologiji:
"Fifteenth AF: Bad weather limits operations to rcn and supply missions, a FB attack by P-38's on Varazdin railroad bridge, after which many of the P-38's strafe railroad comm in Zagreb, Varazdin, Maribor, and …"
Samo iz opisa fotografija može da se zaključi da su most bombardovali avioni 14. FG.






Ni napad 19.3.1945. nije bio po planovima strategijskih bombardovanja.
Objašnjava ga Hronologija:
"Fifteenth AF: … 36 P-38's bomb Varazdin M/Y. …"

Hvala za ove informacije. Živim u Višegradu i nikada nisam znao da je bombardovan tokom drugog svetskog rata. Da li se moze naci vise podataka o tome ?

@Bloody

Pronašao sam podatke da su saveznički bombarderi (strategijski) dejstvovali na teritoriji Višegrada 7., 8., 16., 18., 19. i 20. novembra 1944.
Višegrad nisam detaljnije obrađivao, jer nisam pronašao fotografije dejstava. U dosadašnjem pisanju detaljnije sam obrađivao gradove i mesta za koje sam pronašao fotografije.

Ipak, s obzirom na posebno interesovanje, obradiću detaljnije i Višegrad.
Samo mi daj malo vremena da ponovo pretražim sajtove bombarderskih grupa. Da vidim da li su u međuvremenu postavili neku fotografiju.



@Bloody

Izvini za čekanje. Nadam se da me opravdavaju obaveze na poslu.
* * * * *

Višegrad

Lako se uočava da su sva dejstva savezničke strategijske avijacije grupisana u novembar 1944.
U napadima su učestvovala 144 aviona (36 američkih i 108 britanskih). Na ciljeve su bacili 482,3 t bombi.

Dva napada (16. i 18. novembra) izvršena su na zahtev partizanskih jedinica ("R: city-area bombing requested by friendly ground forces or partisans").
Tačnije, 18. novembra, na zahtev partizanskih jedinica, 8 aviona napalo je koncentracije nemačkih trupa (T/T).
Istog dana, posade drugih 8 aviona primenile su kriterijum "O: opportunity city-area bombing, conducted by individual formations and crews following initiative granted by AAF or RAF policy" i bombardovale ciljeve po gradu.


Pregled po datumima

07.11.1944.
Ovaj datum navodi samo Hronologija:
"Fifteenth AF: More than 550 HBs attack Maribor, Alipasin Most, … and troop concentrations at Novi Pazar, Sjenica, Prijepolje, and Mitrovica. … 124 P-38's strafe troop concentrations at Podgorica and roads and railroads near Raska, between Visegrad-Prijepolje-Sjenica and from Sjenica to Novi Pazar."


08.11.1944.
Davis: cilj -Pontoon/Br, 1 avion, 4,0 t bombi.
O ovom napadu nisu pronađeni drugi podaci.


16.11.1944.
Davis: cilj - A/F, 20 aviona, 36,2 t bombi t bombi (bombardovanje na zahtev partizanskih jedinica - "R").
Hronologija: "Fifteenth AF: More than 550 HBs attack … and troop concentrations at Visegrad … 26 other P-38's strafe transport tgts on roads between Sarajevo and Novi Pazar."
Podatak o ovom bombardovanju u spiskovima misija pominju tri bombarderske grupe: 455., 456. i 459.


18.11.1944.
Davis - ciljevi:
- City, 8 aviona, 15,9 t bombi (bombardovanje po kriterijumu "O")
- T/T, 8 aviona, 10,0 t bombi (bombardovanje na zahtev partizanskih jedinica - "R")
Hronologija: "Fifteenth AF: 680-plus HBs bomb …, and troop concentrations at Visegrad. 126 P-38's escort Austria missions while 12 others bomb the troop concentrations at Visegrad. …"
Bombardovanje ciljeva po gradu ("O") najverovatnije je izvršila 463. BG.
Naime, u njihovom spisku misija, uz 139. misiju, u rubrici "Target" piše: "Troop Concentrations", ali u rubrici " Results" stoji: "unobserved".
U drugoj grupi, koja je bombardovala nemačke trupe, bilo je 8 aviona iz sastava 2. BG.
Bila je to njihova 314. misija. Iz njihove baze podataka mogu da se saznaju imena pilota.
MSN / Date / Aircraft / Crew / Pilot / Target
314 / 441118 / 46281 / MGM / Miller, Matthew G / Visegrad YU
314 / 441118 / 46367 / DAW / Wesenberg, Dale A N / Visegrad YU
314 / 441118 / 46439 / HLA / Baynes, Hugh L / Visegrad YU
314 / 441118 / 46452 / JRW / White, Jimmy R / Visegrad YU
314 / 441118 / 46487 / RCM / McCausland, Robert C / Visegrad YU
314 / 441118 / 46542 / AJG / Grossman, Albert J / Visegrad YU
314 / 441118 / 46548 / PTC / Cullen, Paul T / Visegrad YU
314 / 441118 / 48020 / JWU / Thompson, James W / Visegrad YU


19.11.1944.
Davis: cilj - Pontoon/Br, 42 aviona, 183,5 t bombi
Hronologija i bombarderske grupe ne pominju ovaj napad.


20.11.1944.
Davis - ciljevi:
- Pontoon/Br, 27 aviona, 116,5 t bombi
- T/T vehicles, 38 aviona, 116,2 t bombi
Hronologija i bombarderske grupe ne pominju ove napade.


Fotografije:
Sigurno postoje, ali ih nisam pronašao.
Ako imaš vremena, ovi podaci ti mogu poslužiti za dalju potragu.
Posebno bi bilo interesantno da se pronađu podaci o tome šta se sve dešavalo u okolini Višegrada ovih novembarskih dana 1944.

P.S.
Ako kreneš u potragu, imaj u vidu da je Višegrad ponekad upisan kao Viseg(ar)d.